Akciğer Hastalıklarının Tanı ve Tedavisinde Fiberoptik Bronkoskopi Yöntemi

FİBEROPTİK BRONKOSKOPİ NEDİR? AKCİĞER HASTALIKLARINDA TANI VE TEDAVİDE NASIL KULLANILIR?

Fiberoptik bronkoskopi (FOB), solunum yollarının ve bronşların doğrudan görüntülenmesini sağlayan, gerektiğinde örnekleme ve bazı tedavi uygulamalarının yapılmasına olanak tanıyan önemli bir tanı yöntemidir.

Emsey Hospital Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, bronkoskopi önerilmesinin tek başına akciğer kanseri anlamına gelmediğini belirterek, hastaların işlem konusunda gereksiz endişe yaşamaması gerektiğine dikkat çekmektedir.

Fiberoptik bronkoskopi; akciğer kanserinin araştırılması ve evrelemesinin yanı sıra, uzun süren ve nedeni açıklanamayan öksürük, kanlı balgam, solunum yollarından kaynaklanan kanamalar, açıklanamayan ses kısıklığı, tekrarlayan veya tedaviye yanıt vermeyen bazı enfeksiyonlar, tüberküloz, akciğer ve bronş hastalıkları ile yabancı cisim şüphesinde kullanılabilir.

İşlem sırasında gerekli görülen durumlarda bronşlardan biyopsi veya farklı örnekler alınabilir. Böylece elde edilen materyal laboratuvar ve patoloji incelemelerine gönderilerek hastalığın nedeninin belirlenmesine katkı sağlanabilir.

FİBEROPTİK BRONKOSKOPİ NASIL YAPILIR?

Fiberoptik bronkoskopi, ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir cihaz yardımıyla gerçekleştirilir. Bronkoskop, genellikle burun veya ağız yoluyla solunum yollarına ilerletilir ve bronşların iç yüzeyi monitör üzerinden değerlendirilir.

İşlem sırasında ihtiyaç duyulması halinde:

• Biyopsi alınabilir.

• Bronşlardan hücresel veya mikrobiyolojik örnekler alınabilir.

• Kanama odağı değerlendirilebilir.

• Yabancı cisim şüphesi araştırılabilir.

• Bazı durumlarda tedavi amaçlı girişimler gerçekleştirilebilir.

Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, işlem öncesinde hastanın genel sağlık durumunun, kullandığı ilaçların ve işlem risklerinin değerlendirilmesinin önemli olduğunu belirtmektedir.

Bronkoskopinin uygulanma şekli hastanın durumuna, yapılacak işlemin kapsamına ve merkezin uygulamasına göre değişebilir. Lokal anestezi ve sedasyonla gerçekleştirilebildiği gibi, seçilmiş hastalarda genel anestezi altında da uygulanabilir.

İşlemin süresi yapılacak örnekleme ve girişimlere göre değişir. İşlem sonrasında hasta bir süre gözlem altında tutulur ve genel durumu uygun olduğunda taburculuk planlanabilir. Yeme ve içmeye ne zaman başlanacağı ise kullanılan anestezi/sedasyon yöntemi ve hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

HER BRONKOSKOPİ AKCİĞER KANSERİ ANLAMINA GELMEZ

Bronkoskopi denildiğinde bazı hastaların aklına doğrudan akciğer kanseri gelebilmektedir. Ancak bronkoskopi yalnızca kanser şüphesinde kullanılan bir yöntem değildir.

Uzun süren öksürüğün nedeninin araştırılması, tekrarlayan enfeksiyonların değerlendirilmesi, tüberküloz veya bazı iltihabi akciğer hastalıklarının araştırılması, solunum yollarındaki kanamanın kaynağının belirlenmesi ve yabancı cisim şüphesinin değerlendirilmesi gibi farklı nedenlerle de bronkoskopi yapılabilir.

Bu nedenle bronkoskopi önerilmesi, hastada kesin olarak akciğer kanseri bulunduğu anlamına gelmez. İşlem sırasında alınan örneklerin patolojik veya mikrobiyolojik incelemesi, tanının netleştirilmesine yardımcı olur.

KOAH HASTALARINA BRONKOSKOPİ YAPILABİLİR Mİ?

KOAH gibi kronik akciğer hastalıkları bulunan kişilerde bronkoskopi gerekip gerekmediği, hastanın solunum fonksiyonları ve genel sağlık durumu değerlendirilerek belirlenir.

Özellikle ciddi solunum sıkıntısı, oksijen düşüklüğü, ileri derecede KOAH veya astım, kalp-damar hastalıkları, kanama riski ya da başka önemli sağlık sorunları bulunan hastalarda işlem öncesinde daha ayrıntılı değerlendirme gerekebilir.

Gerekli görüldüğünde ilgili branşların görüşü alınarak işlem için uygun koşullar oluşturulur. Anestezi yöntemi de hastanın özellikleri ve yapılacak işlemin kapsamına göre belirlenir.

KOAH'TA BRONKOSKOPİ İLE YAPILAN TEDAVİLER

Bronkoskopi yalnızca tanı amacıyla değil, uygun hastalarda bazı tedavi girişimleri için de kullanılabilir.

KOAH'ın ileri evrelerinde, hastanın klinik özelliklerine ve hastalığın yapısına bağlı olarak bronkoskopik yöntemlerle uygulanan farklı girişimler gündeme gelebilir. Bunlardan bazıları, hava yollarındaki sekresyonların temizlenmesine veya hava yolu açıklığının desteklenmesine yönelik işlemlerdir.

Bronkoskopik tedaviler her KOAH hastası için uygun değildir. Hangi yöntemin kullanılacağı; hastalığın tipi ve şiddeti, solunum fonksiyonları, görüntüleme bulguları ve hastanın genel sağlık durumu değerlendirilerek göğüs hastalıkları ve ilgili uzmanlar tarafından belirlenir.

FİBEROPTİK BRONKOSKOPİ HANGİ DURUMLARDA DÜŞÜNÜLEBİLİR?

Bronkoskopi, hekim değerlendirmesi sonucunda aşağıdaki durumlarda gündeme gelebilir:

• Akciğer kanseri şüphesinin araştırılması ve evreleme,

• Nedeni açıklanamayan veya uzun süren öksürük,

• Kanlı balgam veya solunum yollarından kaynaklanan kanama,

• Tekrarlayan ya da nedeni belirlenemeyen bazı akciğer enfeksiyonları,

• Tüberküloz şüphesi,

• Akciğer veya bronşlarda kitle/şüpheli lezyon görülmesi,

• Solunum yollarında yabancı cisim şüphesi,

• Bazı nadir akciğer hastalıklarının araştırılması,

• Bronşlardan örnek veya biyopsi alınmasının gerekli olduğu durumlar.

Bronkoskopinin gerekip gerekmediğine ve işlem sırasında hangi uygulamaların yapılacağına, hastanın klinik bulguları ve gerekli tetkikler değerlendirildikten sonra karar verilir.