Akciğer Kanseri Tanısında Güncel Yöntem Ebus Bronkoskopi

EBUS BRONKOSKOPİ NEDİR? AKCİĞER VE LENF BEZİ HASTALIKLARINDA İLERİ TANI YÖNTEMİ

Akciğer ve göğüs hastalıklarının tanısında kullanılan teknolojiler, günümüzde daha az invaziv yöntemlerle dokudan örnek alınmasına olanak sağlayacak şekilde gelişmektedir.

Endobronşiyal Ultrasonografi (EBUS) bronkoskopi, bronşların çevresindeki lenf bezleri ve bazı lezyonların ultrason eşliğinde değerlendirilmesini ve gerektiğinde iğne biyopsisiyle örnek alınmasını sağlayan gelişmiş bir bronkoskopik yöntemdir.

Emsey Hospital Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, EBUS bronkoskopi yönteminin özellikle akciğer kanseri şüphesi bulunan hastalarda tanı ve evreleme sürecine sağladığı katkılar hakkında bilgi verdi.

EBUS BRONKOSKOPİ NEDİR?

EBUS, bronkoskopinin ucuna yerleştirilen özel bir ultrason probu sayesinde hava yollarının çevresindeki dokuların ve lenf bezlerinin görüntülenmesini sağlayan bir yöntemdir.

Klasik bronkoskopide hekim, bronşların iç yüzeyini doğrudan görüntüleyebilir. EBUS'ta ise bronkoskopun ucundaki ultrason probu sayesinde bronş duvarının ötesindeki bazı yapılar da değerlendirilebilir.

Ultrason teknolojisinin temelinde, dokulara gönderilen ses dalgalarının geri dönüşlerinin görüntüye dönüştürülmesi bulunur. Doğadaki en bilinen örneklerden biri yarasaların yön bulmak için kullandığı ses dalgalarıdır. EBUS'taki teknoloji ise tıbbi görüntüleme amacıyla geliştirilmiş ultrason sistemine dayanır.

EBUS İLE BİYOPSİ NASIL YAPILIR?

EBUS sırasında bronkoskop hava yollarından ilerletilir ve ultrason probu yardımıyla bronşların çevresindeki lenf bezleri veya uygun lezyonlar görüntülenir.

Biyopsi alınması gereken bölge belirlendiğinde, bronkoskopun içerisinden geçirilen ince bir iğne, ultrason görüntüsü eşliğinde hedef dokuya yönlendirilir.

Bu yöntemle alınan örnekler patoloji ve gerekli durumlarda mikrobiyolojik incelemeler için laboratuvara gönderilir.

Böylece dışarıdan cerrahi kesi yapılmadan, uygun bölgelere bronşlar aracılığıyla ulaşılması ve doku örneği alınması mümkün olabilir.

EBUS HANGİ HASTALIKLARDA KULLANILIR?

EBUS bronkoskopi özellikle göğüs bölgesindeki lenf bezlerinin ve hava yollarına komşu bazı lezyonların değerlendirilmesinde önemli bir tanı yöntemidir.

Özellikle;

• Akciğer kanseri şüphesinde tanı ve evreleme,

• Göğüs içindeki büyümüş lenf bezlerinin değerlendirilmesi,

• Hava yollarına komşu bazı kitle ve lezyonlardan biyopsi alınması,

• Sarkoidoz gibi bazı hastalıkların tanısına yardımcı olunması,

• Tüberküloz gibi bazı enfeksiyonların değerlendirilmesi,

• Bazı lenf bezi hastalıklarının ve lenfomaların tanısal değerlendirmesi

amacıyla kullanılabilir.

EBUS'un hangi hastada uygulanacağı, görüntüleme sonuçları ve klinik bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir.

AKCİĞER KANSERİNDE TANI VE EVRELEMEYE KATKI SAĞLAR

Akciğer kanseri şüphesinde yalnızca akciğerdeki kitlenin görülmesi tanı için yeterli olmayabilir. Hastalığın göğüs içerisindeki lenf bezlerine veya başka bölgelere yayılıp yayılmadığının belirlenmesi, evreleme ve tedavi planlaması açısından büyük önem taşır.

EBUS sayesinde göğüs kafesi içerisindeki bazı lenf bezleri ultrason eşliğinde görüntülenebilir ve uygun olanlardan biyopsi alınabilir.

Elde edilen doku örneği, hastalığın türünün belirlenmesine ve gerekli durumlarda tümörün biyolojik özelliklerinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Bu bilgiler; cerrahi, ilaç tedavisi, radyoterapi veya diğer tedavi seçeneklerinin planlanmasında hekime yol gösterebilir.

EBUS'UN AVANTAJLARI NELERDİR?

EBUS'un önemli avantajlarından biri, bazı lenf bezlerine ve lezyonlara cerrahi kesi gerektirmeden bronkoskopik yoldan ulaşılabilmesidir.

Ultrason görüntüsü sayesinde hedef bölgenin gerçek zamanlı olarak görülmesi, biyopsi iğnesinin uygun bölgeye yönlendirilmesine yardımcı olur.

Ayrıca göğüs içerisindeki bazı lenf bezlerinin değerlendirilmesi için geçmişte kullanılabilen daha invaziv cerrahi yöntemlere olan ihtiyacı, uygun hastalarda azaltabilir.

Ancak her hastada cerrahi yöntemin yerini almaz. Lezyonun konumu, büyüklüğü, hastanın genel durumu ve gerekli doku miktarı gibi faktörlere göre farklı biyopsi yöntemleri tercih edilebilir.

İŞLEM NASIL UYGULANIR?

EBUS bronkoskopi, hastanın durumuna ve merkezin uygulamasına göre sedasyon veya genel anestezi altında gerçekleştirilebilir.

İşlem öncesinde hastanın genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve özellikle kanama riskini etkileyebilecek ilaçlar değerlendirilir.

İşlem sırasında oksijen satürasyonu, kalp ritmi, tansiyon ve diğer yaşamsal bulgular takip edilir.

Bronkoskop ağız veya burun yoluyla ilerletilerek hava yollarına ulaştırılır. Ultrason ile gerekli bölgeler görüntülenir ve ihtiyaç duyulması halinde biyopsi alınır.

İşlemin süresi, yapılacak işlemin kapsamına ve hastanın özelliklerine göre değişebilir.

EBUS SONRASI HASTANEDE KALMAK GEREKİR Mİ?

EBUS bronkoskopi çoğu durumda ayaktan uygulanabilen bir işlemdir. Ancak hastanın genel sağlık durumu, uygulanan anestezi yöntemi, işlem sırasında gelişebilecek durumlar ve merkezin uygulama protokolüne göre hastanede gözlem süresi değişebilir.

Uygun hastalar, işlem sonrasında gerekli kontroller yapıldıktan ve anestezinin etkileri geçtikten sonra aynı gün taburcu edilebilir.

İşlem sonrasında araç kullanmak gibi dikkat gerektiren aktiviteler, özellikle sedasyon veya anestezi uygulanmışsa, sağlık ekibinin önerdiği süre boyunca yapılmamalıdır.

EBUS RİSKLİ BİR İŞLEM MİDİR?

EBUS genel olarak deneyimli ekipler tarafından uygulandığında güvenli kabul edilen minimal invaziv bir yöntemdir. Ancak her tıbbi işlem gibi EBUS'un da bazı riskleri bulunur.

İşlem sonrasında geçici boğaz ağrısı, öksürük veya ses kısıklığı görülebilir. Biyopsi alınan bölgede kanama meydana gelebilir. Nadiren enfeksiyon, oksijen seviyesinde düşme veya akciğer dokusuyla ilişkili komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Komplikasyon riski; hastanın genel sağlık durumu, alınan biyopsinin yeri ve işlemin kapsamı gibi faktörlere göre değişebilir.

İşlem sonrasında şiddetli veya giderek artan nefes darlığı, yoğun kanlı balgam, göğüs ağrısı, yüksek ateş veya genel durumda belirgin bozulma görülmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

EBUS HER HASTAYA UYGULANABİLİR Mİ?

Hayır. EBUS'un gerekli olup olmadığı hastanın şikâyetleri, görüntüleme sonuçları, lenf bezlerinin veya lezyonların konumu ve tanı için ihtiyaç duyulan doku örneği değerlendirilerek belirlenir.

Bazı durumlarda bronkoskopi veya EBUS yerine farklı biyopsi yöntemleri tercih edilebilir. Bu nedenle yöntem seçimi hastaya özel olarak yapılmalıdır.

EBUS İLE ALINAN ÖRNEK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Görüntüleme yöntemlerinde bir lenf bezinin büyümüş veya bir bölgede kitle görülmesi, tek başına bunun kanser olduğu anlamına gelmez.

Büyümüş lenf bezlerinin altında enfeksiyon, iltihabi hastalıklar, sarkoidoz, tüberküloz veya kanser gibi farklı nedenler bulunabilir.

Bu nedenle uygun hastalarda doku örneğinin patolojik olarak incelenmesi, kesin tanıya ulaşılması açısından önemli bir aşamadır.

SONUÇ

EBUS bronkoskopi, göğüs içerisindeki bazı lenf bezlerinin ve hava yollarına komşu lezyonların ultrason eşliğinde değerlendirilmesine ve gerektiğinde biyopsi alınmasına olanak sağlayan gelişmiş bir tanı yöntemidir.

Özellikle akciğer kanserinde tanı ve evreleme sürecine, ayrıca bazı enfeksiyon ve inflamatuvar hastalıkların değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Her hastalık ve her lezyon için uygun olmayabileceği unutulmamalıdır. EBUS gerekliliği, hastanın klinik ve radyolojik bulguları değerlendirilerek uzman hekim tarafından belirlenir.