Ameliyat Edilmeyen Kasık Fıtıklarında Fıtık Boğulması Yaşanabilir.

ÇOCUKLARDA KASIK FITIĞI NEDİR? BELİRTİLERİ, TEDAVİSİ VE FITIK BOĞULMASI

Çocuklarda kasık fıtığı, karın içerisindeki yapıların kasık kanalındaki açıklıktan dışarı doğru ilerlemesiyle ortaya çıkan yaygın bir cerrahi hastalıktır. Özellikle erkek çocuklarında daha sık görülmekle birlikte kız çocuklarında da ortaya çıkabilir.

Emsey Hospital Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Mevlit Korkmaz, çocuklarda kasık fıtığının doğuştan gelen bir yatkınlıkla ilişkili olduğunu ve belirtilerin bazen bebeklik döneminde, bazen de ilerleyen yaşlarda fark edilebildiğini belirtiyor.

ÇOCUKLARDA KASIK FITIĞI NASIL OLUŞUR?

Çocuklarda kasık fıtığının temelinde, anne karnındaki gelişim sırasında kapanması beklenen processus vaginalis adı verilen kanalın açık kalması bulunur.

Bu açıklıktan karın içerisindeki dokular kasık kanalına doğru ilerleyebilir. Erkek çocuklarda bu kanal testisin karın içerisinden testis torbasına inişiyle ilişkiliyken, kız çocuklarında da kasık bölgesindeki anatomik yapıların gelişimi sırasında benzer bir açıklık kalabilir.

Bu nedenle çocuklarda kasık fıtığı genellikle sonradan oluşan bir kas veya karın duvarı yırtığı şeklinde değerlendirilmez.

Ağlamak, öksürmek, ıkınmak veya hareket etmek fıtığın temel nedeni değildir. Ancak bu durumlar karın içi basıncını geçici olarak artırdığı için mevcut fıtığın daha belirgin hale gelmesine neden olabilir.

Fıtık bazen uzun süre belirti vermeyebilir ve çocuk büyüdükçe ilk kez fark edilebilir.

KASIK FITIĞI KIZ ÇOCUKLARDA DA GÖRÜLEBİLİR

Kasık fıtığı erkek çocuklarında daha sık görülse de kız çocuklarında da ortaya çıkabilir.

Kız çocuklarında fıtık kesesinin içerisinde yumurtalık veya tüp gibi yapılar bulunabileceğinden, bu durumun çocuk cerrahisi tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

ÇOCUKLARDA KASIK FITIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kasık fıtığının en belirgin bulgusu, kasık veya kasıkla ilişkili bölgede ortaya çıkan şişlik veya kabarıklıktır.

Şişlik;

• Ağlama veya öksürme sırasında,

• Ikınma sırasında,

• Hareketlilik arttığında,

• Günün belirli zamanlarında

daha belirgin hale gelebilir.

Çocuk sakinleştiğinde veya uzandığında şişliğin kaybolması da mümkündür.

Bazı çocuklarda şişlik dışında kasık bölgesinde ağrı veya huzursuzluk görülebilir. Ancak her kasık fıtığı ağrıya neden olmaz.

Erkek çocuklarda şişlik bazen kasıktan testis torbasına doğru uzanabilir.

KASIK FITIĞI NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Çocuklarda kasık fıtığının tanısı çoğu zaman fizik muayene ile konulabilir.

Çocuk cerrahisi uzmanı, kasık bölgesini değerlendirerek şişliğin özelliklerini ve fıtığın karın içerisine geri dönüp dönmediğini inceler.

Fıtık muayene sırasında görülmüyorsa aileden alınan öykü de önemlidir. Özellikle ağlama veya ıkınma sırasında ortaya çıkan şişliğin fotoğrafı veya videosu tanısal değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Ultrasonografi her çocukta rutin olarak gerekli değildir. Tanının fizik muayene ile netleştirilemediği veya farklı bir durumdan şüphelenildiği seçilmiş vakalarda görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

ÇOCUKLARDA KASIK FITIĞININ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Çocuklarda kasık fıtığının kalıcı olarak onarılmasını sağlayan temel tedavi cerrahidir.

Yetişkinlerde bazı kasık fıtıkları için seçilmiş hastalarda izlem düşünülebilirken, çocuklarda doğuştan kaynaklanan kasık fıtıklarında kendiliğinden kapanma olasılığı düşük olduğundan tanı konulduğunda cerrahi planlama yapılması genellikle tercih edilir.

Ameliyatın zamanlaması çocuğun yaşı, fıtığın özellikleri, erken doğum öyküsü, eşlik eden hastalıklar ve fıtığın sıkışma riski gibi faktörlere göre belirlenir.

Kasık Fıtığı Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Çocuklarda kasık fıtığı ameliyatı genellikle fıtık kesesinin bulunarak bağlanması ve karın boşluğu ile kasık kanalı arasındaki açıklığın kapatılması esasına dayanır.

Cerrahi işlem;

• Açık yöntemle

• Laparoskopik yöntemle

gerçekleştirilebilir.

Hangi yöntemin kullanılacağı çocuğun yaşı, fıtığın tek veya çift taraflı olması, daha önce geçirilmiş ameliyatlar ve cerrahın değerlendirmesi gibi faktörlere göre belirlenir.

Açık Ameliyat

Açık ameliyatta kasık bölgesinden küçük bir kesiyle fıtık kesesine ulaşılır. Fıtık kesesi, çevresindeki önemli anatomik yapılardan dikkatli şekilde ayrıldıktan sonra bağlanır.

Özellikle erkek çocuklarda testisin damarları ve sperm kanalı gibi yapıların korunmasına özen gösterilir.

Laparoskopik Ameliyat

Laparoskopik yöntemde küçük kesilerden kamera ve özel cerrahi aletlerle karın içerisine girilerek kasık bölgesi değerlendirilir ve fıtık açıklığı onarılır.

Laparoskopik yöntemin bazı hastalarda karşı taraftaki kasık bölgesinin de aynı işlem sırasında değerlendirilmesine olanak sağlaması önemli avantajlarından biridir.

Ancak her çocuk için tek bir cerrahi yöntem uygun değildir. Yöntem seçimi çocuğun özelliklerine göre yapılır.

KASIK FITIĞI AMELİYATINDA KOMPLİKASYON RİSKİ VAR MIDIR?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi çocuklarda kasık fıtığı ameliyatında da bazı komplikasyon riskleri bulunur. Ancak uygun cerrahi teknik ve deneyimli ekip tarafından gerçekleştirildiğinde ciddi komplikasyonlar nadirdir.

Olası komplikasyonlar arasında;

• Kanama veya hematom,

• Yara yeri enfeksiyonu,

• Fıtığın tekrarlaması,

• Testisin kanlanmasını etkileyebilecek damar hasarı,

• Sperm kanalının zarar görmesi,

• Testisin yukarıda kalması veya pozisyon değişikliği

gibi durumlar yer alabilir.

Özellikle erkek çocuklarda testisin damarları ve sperm kanalı fıtık kesesine yakın seyredebildiği için cerrahi sırasında bu yapıların korunması önem taşır.

PREMATÜRE BEBEKLERDE KASIK FITIĞI

Prematüre bebeklerde kasık fıtığı daha sık görülebilir ve fıtığın sıkışma riski açısından özel değerlendirme gerekebilir.

Ancak ameliyatın zamanlaması her prematüre bebek için aynı değildir. Bebeğin doğum haftası, mevcut sağlık durumu, solunum sistemi ve diğer eşlik eden sorunları, fıtığın durumu ve anestezi açısından taşıdığı riskler birlikte değerlendirilir.

Bu nedenle prematüre bebeklerde ameliyat zamanlamasına çocuk cerrahisi ve gerektiğinde yenidoğan/anestezi ekipleri birlikte karar verir.

FITIK BOĞULMASI NEDİR?

Kasık fıtığının içerisindeki bağırsak veya başka bir dokunun fıtık kesesinde sıkışarak karın içerisine geri dönememesi durumuna inkarsere (sıkışmış) fıtık denir.

Sıkışan dokunun kan dolaşımının da bozulması ise strangülasyon (boğulmuş fıtık) olarak adlandırılır. Bu durum acil müdahale gerektirebilir.

Fıtık Boğulmasının Belirtileri Nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır:

• Daha önce kaybolan şişliğin artık kaybolmaması,

• Kasıkta sert, ağrılı veya hassas şişlik,

• Şiddetli veya giderek artan ağrı,

• Çocuğun belirgin huzursuz olması,

• Kusma,

• Karında şişkinlik,

• Beslenmeyi reddetme,

• Genel durumun hızla bozulması.

Evde şişliği zorlayarak karın içerisine itmeye çalışmak uygun değildir. Özellikle çocuk ağlıyor, ciddi ağrı çekiyor veya şişlik sert ve hassassa acil sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Sıkışmış veya boğulmuş fıtıkta bağırsak gibi dokuların kanlanması bozulabileceğinden, gecikmeden değerlendirme yapılması önemlidir.

KASIK FITIĞI TANISI KONULAN ÇOCUKTA NE YAPILMALI?

Çocukta kasık fıtığı düşünüldüğünde çocuk cerrahisi uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır.

Şişlik zaman zaman kaybolsa bile bu durum fıtığın ortadan kalktığı anlamına gelmez. Özellikle kasıkta tekrarlayan şişlik fark eden ailelerin değerlendirmeyi ertelememesi önemlidir.

Tanı konulduktan sonra ameliyatın ne zaman yapılacağı; çocuğun yaşı, fıtığın özellikleri, eşlik eden hastalıkları ve sıkışma riski dikkate alınarak kişiye özel şekilde planlanır.

Çocuklarda kasık fıtığının erken değerlendirilmesi, olası sıkışma ve boğulma gibi komplikasyonların önlenmesi açısından önem taşır.