B12 Takviyesi Neden Anne Karnında Başlamalıdır?

GEBELİKTE B12 VİTAMİNİ NEDEN ÖNEMLİ? B12 EKSİKLİĞİ BEBEĞİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?

Gebelik döneminde annenin vitamin ve mineral ihtiyacı artar. B12 vitamini de hem anne sağlığı hem de bebeğin normal gelişimi açısından önemli vitaminlerden biridir.

Emsey Hospital Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Birol Baytan, gebelik döneminde B12 düzeyinin yeterli olmasının önemine dikkat çekerek, annede belirgin B12 eksikliği bulunması durumunda bebeğin de düşük B12 depolarıyla dünyaya gelebileceğini belirtiyor.

B12 vitamini; kırmızı kan hücrelerinin oluşumu, DNA sentezi ve sinir sisteminin normal işlevleri açısından gereklidir. Vücut B12 vitaminini kendisi üretemediği için bu vitaminin besinler veya gerektiğinde takviyeler yoluyla alınması gerekir.

GEBELİKTE B12 İHTİYACI NE KADARDIR?

B12 vitamini gereksinimi yaşa ve yaşam dönemine göre değişir.

Yetişkinler için günlük önerilen miktar yaklaşık 2,4 mikrogram iken, gebelikte ihtiyaç yaklaşık 2,6 mikrogram, emzirme döneminde ise yaklaşık 2,8 mikrogram düzeyindedir.

Ancak günlük ihtiyaç miktarı ile kişinin kanındaki B12 düzeyi aynı kavram değildir. Özellikle daha önce B12 eksikliği bulunan, emilim problemi yaşayan veya risk grubunda olan gebelerde yalnızca günlük beslenme ihtiyacına bakılarak değerlendirme yapılmamalıdır.

Gerektiğinde hekim tarafından kan testleriyle B12 düzeyi ve diğer ilişkili parametreler değerlendirilerek uygun tedavi veya takviye planlanabilir.

ANNENİN B12 EKSİKLİĞİ BEBEĞİ ETKİLEYEBİLİR

Gebelik sırasında anne ile bebeğin besin maddeleri açısından yakın bir biyolojik ilişkisi bulunur. Annede belirgin B12 eksikliği olması, bebeğin de yeterli B12 depolayamamasına neden olabilir.

Bebekler doğumdan sonra B12 vitaminini ağırlıklı olarak anne sütü veya uygun beslenme kaynaklarıyla almaya devam eder. Bu nedenle özellikle emziren annede belirgin B12 eksikliği bulunması, yalnızca annenin değil bebeğin B12 düzeyinin de değerlendirilmesini gerektirebilir.

Özellikle tamamen veya büyük ölçüde hayvansal kaynaklı gıdaları tüketmeyen annelerde B12 açısından yeterli beslenmenin sağlanması önemlidir.

B12 EKSİKLİĞİ KİMLERDE DAHA SIK GÖRÜLEBİLİR?

B12 eksikliği yalnızca yetersiz beslenmeden kaynaklanmaz. Vitaminin bağırsaklardan emilimini etkileyen bazı hastalıklar ve kullanılan bazı ilaçlar da eksikliğe yol açabilir.

Risk grubunda bulunan kişiler arasında:

• Vegan veya yeterli B12 desteği almayan vejetaryenler,

• Hayvansal kaynaklı gıdaları çok sınırlı tüketenler,

• Emilim bozukluğu bulunan kişiler,

• Mide veya bağırsaklarla ilgili bazı hastalıkları olanlar,

• Daha önce mide veya bağırsak ameliyatı geçirenler,

• B12 emilimini etkileyebilen bazı ilaçları uzun süre kullananlar

bulunabilir.

Bu nedenle gebelikte B12 değerlendirmesi yalnızca beslenme alışkanlığına göre değil, kişinin genel sağlık durumu ve risk faktörleri birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

B12 EKSİKLİĞİ HANGİ BELİRTİLERE YOL AÇAR?

B12 eksikliği başlangıçta herhangi bir belirtiye neden olmayabilir. Eksiklik ilerledikçe kansızlık ve sinir sistemiyle ilişkili şikâyetler ortaya çıkabilir.

Yetişkinlerde görülebilecek belirtiler arasında:

• Halsizlik ve yorgunluk,

• Solukluk,

• Baş dönmesi,

• Nefes darlığı,

• Çarpıntı,

• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma,

• Denge problemleri,

• Unutkanlık ve konsantrasyon güçlüğü,

• Dil üzerinde ağrı veya hassasiyet

yer alabilir.

Sinir sistemiyle ilişkili belirtiler uzun süre devam eden ve belirgin B12 eksikliklerinde ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle nörolojik belirtilerin yalnızca kansızlıkla açıklanması doğru değildir.

ÇOCUKLARDA B12 EKSİKLİĞİNE DİKKAT

B12 eksikliği bebeklik ve çocukluk döneminde de görülebilir.

Özellikle ciddi ve uzun süreli eksikliklerde çocuklarda;

• Büyüme ve gelişme sorunları,

• Beslenme güçlükleri,

• Halsizlik,

• Gelişim basamaklarında gecikme,

• Kaslarda güçsüzlük veya gevşeklik,

• Hareket gelişiminde gerileme,

• Dikkat ve öğrenme ile ilgili sorunlar

görülebilir.

Bebeklerde belirgin B12 eksikliği, sinir sistemi gelişimini etkileyebileceği için erken fark edilmesi ve tedavi edilmesi önemlidir.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına B12 eksikliğine özgü değildir. Tanı için hekim değerlendirmesi ve gerekli laboratuvar testleri gerekir.

B12 VİTAMİNİ HANGİ BESİNLERDE BULUNUR?

B12 vitamini doğal olarak ağırlıklı olarak hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur.

B12 açısından zengin besinler arasında:

• Kırmızı et,

• Balık ve deniz ürünleri,

• Yumurta,

• Süt ve süt ürünleri,

• Karaciğer gibi sakatatlar

yer alır.

Balıklardan somon, uskumru, sardalya ve ton balığı B12 içerebilen seçenekler arasındadır.

Ancak beslenmede yalnızca B12 içeriğine değil, gebelikte gıda güvenliğine de dikkat edilmelidir. Özellikle balık tüketiminde düşük cıva içeren ve gebelik için uygun seçeneklerin tercih edilmesi önemlidir.

VEGAN BESLENENLER B12 İHTİYACINI NASIL KARŞILAR?

B12 vitamini bitkisel gıdalarda doğal olarak yeterli miktarda bulunmadığından, vegan beslenen kişilerin B12 ihtiyaçlarını B12 ile zenginleştirilmiş besinler ve/veya uygun B12 takviyeleri aracılığıyla karşılamaları gerekebilir.

Özellikle gebelik ve emzirme döneminde vegan veya hayvansal gıdaları çok sınırlı tüketen kişilerin B12 düzeyleri hekim tarafından değerlendirilmelidir.

“Hayvansal gıda tüketmiyorum, bu nedenle mutlaka B12 eksikliğim vardır” şeklinde düşünmek de doğru değildir. Eksiklik olup olmadığı gerekli değerlendirmelerle belirlenmelidir.

B12 TAKVİYESİ HER GEBE İÇİN GEREKLİ Mİ?

B12 vitamini gebelikte önemli olmakla birlikte, her gebeye aynı dozda B12 takviyesi verilmesi gerektiği söylenemez.

Takviye ihtiyacı kişinin beslenme şekli, kan değerleri, emilim durumu ve mevcut hastalıkları gibi faktörlere göre değişebilir.

B12 eksikliği saptanan veya eksiklik açısından risk taşıyan gebelerde hekim tarafından uygun dozda takviye önerilebilir.

Gebelik döneminde doktor önerisi olmadan yüksek doz vitamin ve mineral takviyelerinin kullanılması doğru değildir. Özellikle birden fazla vitamin içeren ürünlerin birlikte kullanılması gereksiz veya aşırı alıma yol açabilir.

B12 VİTAMİNİ VÜCUTTA NE İŞE YARAR?

B12 vitamini birçok önemli biyolojik süreçte görev alır.

Başlıca görevleri:

• Kırmızı kan hücrelerinin normal oluşumuna katkı sağlamak,

• DNA sentezinde rol almak,

• Sinir sisteminin normal işlevlerini desteklemek,

• Hücre metabolizmasında görev almak,

• Folat metabolizmasıyla birlikte çalışmak

şeklinde özetlenebilir.

B12 eksikliğinin uzun süre devam etmesi özellikle kan ve sinir sistemi üzerinde önemli sonuçlara yol açabilir.

GEBELİKTE B12 EKSİKLİĞİ NASIL ANLAŞILIR?

B12 eksikliği yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak teşhis edilemez. Hekim gerekli gördüğünde kan testlerinden yararlanabilir.

B12 düzeyi değerlendirilirken kişinin klinik durumu ve diğer laboratuvar bulguları da dikkate alınabilir. Bazı durumlarda B12 düzeyi sınırda olduğunda ek testlere ihtiyaç duyulabilir.

Özellikle gebelikte B12 eksikliği şüphesi bulunan kişilerin kendi kendine yüksek doz takviye başlamak yerine kadın hastalıkları ve doğum veya ilgili uzmanla görüşmesi önemlidir.

SONUÇ

B12 vitamini, gebelik döneminde hem anne hem de bebeğin sağlığı açısından önemli besin öğelerinden biridir. Annede belirgin B12 eksikliği bulunması, bebeğin B12 depolarının da düşük olmasına neden olabilir.

Dengeli beslenme, risk grubunda bulunan kişilerin uygun şekilde değerlendirilmesi ve gerektiğinde hekim önerisiyle B12 desteği alınması önem taşır.

Özellikle vegan veya hayvansal kaynaklı besinleri sınırlı tüketen gebeler, daha önce B12 eksikliği yaşamış kişiler ve B12 emilim problemi açısından risk taşıyanlar gebelik takiplerinde bu konuyu hekimleriyle paylaşmalıdır.

Gebelikte vitamin ve mineral takviyeleri kişiye özel planlanmalıdır. B12 dahil hiçbir takviye, hekim önerisi olmadan yüksek dozlarda kullanılmamalıdır.