Bağırsak Tıkanıklığında Tedaviye Geç Kalınması Hayati Organlara Zarar Verebilir

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI NEDİR? BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Bağırsak tıkanıklığı, sindirim sisteminde bağırsak içeriğinin normal şekilde ilerlemesinin kısmen veya tamamen engellenmesiyle ortaya çıkan önemli bir sağlık sorunudur. Tıkanıklığın bulunduğu bölgeye ve nedenine bağlı olarak belirtilerin şiddeti değişebilir.

Emsey Hospital Gastroenteroloji Uzmanı Uzm. Dr. Tülin Kendir Koçak, bağırsak tıkanıklığının bazı durumlarda hızlı değerlendirme ve tedavi gerektirebileceğine dikkat çekerek, özellikle şiddetli karın ağrısı, kusma, karında belirgin şişkinlik, gaz ve dışkı çıkaramama gibi belirtilerin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Bağırsak tıkanıklığı tedavi edilmediğinde bağırsak duvarında kanlanma bozukluğu, doku hasarı ve nekroz gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu nedenle şüphelenilen durumlarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması önemlidir.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI NEDEN OLUR?

Bağırsak tıkanıklığının birçok farklı nedeni olabilir. Özellikle karın bölgesinde daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı oluşan bağırsak yapışıklıkları, erişkinlerde önemli nedenler arasında yer alır.

Diğer nedenler arasında:

• Fıtıklar,

• Bağırsak tümörleri,

• Bağırsak darlıkları,

• Bağırsak dönmesi (volvulus),

• İnvajinasyon,

• İltihabi bağırsak hastalıklarına bağlı darlıklar,

• Divertikül hastalığına bağlı darlıklar,

• Bazı enfeksiyonlar,

• Şiddetli veya uzun süreli kabızlığa bağlı dışkı birikimi,

• Çocuklarda doğuştan bağırsak hastalıkları

bulunabilir.

Çocuklarda ise nedenler yaşa göre değişebilir. Özellikle invajinasyon, bazı doğumsal bağırsak sorunları ve bağırsak dönmesi çocukluk çağında değerlendirilmesi gereken nedenler arasındadır.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Bağırsak tıkanıklığının belirtileri tıkanıklığın kısmi veya tam olmasına ve bağırsakta bulunduğu bölgeye göre değişebilir.

En sık görülen belirtiler:

• Karın ağrısı ve kramplar,

• Karında şişkinlik,

• Bulantı ve kusma,

• Gaz çıkaramama,

• Dışkılama güçlüğü veya dışkı çıkaramama,

• İştahsızlık,

• Karında hareketlilik ve bağırsak seslerinde değişiklik

şeklinde ortaya çıkabilir.

Özellikle şiddetli veya giderek artan karın ağrısına kusma, belirgin karın şişliği ve gaz-dışkı çıkaramama eşlik ediyorsa bağırsak tıkanıklığı açısından acil değerlendirme gerekebilir.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI HAYATİ RİSK OLUŞTURABİLİR Mİ?

Bağırsak tıkanıklığı bazı hastalarda ciddi ve acil bir tabloya dönüşebilir.

Tıkanıklık nedeniyle bağırsak içindeki basınç artabilir ve bağırsak duvarının kan dolaşımı bozulabilir. Özellikle bağırsak damarlarının etkilenmesi durumunda iskemi ve nekroz (doku ölümü) gelişebilir.

Bağırsak duvarında oluşan hasar ilerlediğinde bağırsak içeriğinin karın boşluğuna sızması, karın zarı iltihabı (peritonit) ve sepsis gibi yaşamı tehdit edebilecek komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle belirtilerin hafife alınmaması ve özellikle şiddetli veya hızla kötüleşen yakınmalarda tıbbi değerlendirme yapılması önem taşır.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Tanıda öncelikle hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir. Daha önce geçirilmiş karın ameliyatları, fıtık öyküsü, bağırsak hastalıkları ve mevcut hastalıklar tanı açısından önem taşıyabilir.

Fizik muayenenin ardından gerekli durumlarda kan testleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.

Karın röntgeni veya bilgisayarlı tomografi (BT), tıkanıklığın varlığını, yerini ve olası nedenini değerlendirmede kullanılabilir. Hastanın durumuna göre farklı görüntüleme yöntemleri de tercih edilebilir.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞI NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Tedavi, tıkanıklığın nedenine, seviyesine, tam veya kısmi olmasına ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Bazı kısmi tıkanıklıklarda ve uygun hastalarda hastanede takip, damar yoluyla sıvı tedavisi, beslenmenin geçici olarak düzenlenmesi ve gerekli durumlarda mide-bağırsak sisteminin bir sonda ile rahatlatılması gibi cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir.

Ancak her tıkanıklık bu şekilde tedavi edilemez. Özellikle mekanik ve tam tıkanıklıklarda veya komplikasyon gelişme riski bulunan hastalarda cerrahi tedavi gerekebilir.

HANGİ DURUMLARDA CERRAHİ MÜDAHALE GEREKEBİLİR?

Cerrahi karar hastanın klinik bulguları ve tıkanıklığın nedenine göre verilir.

Özellikle;

• Tam bağırsak tıkanıklığı,

• Bağırsak kanlanmasının bozulması,

• Bağırsak duvarında iskemi veya nekroz şüphesi,

• Bağırsak delinmesi,

• Karın zarı iltihabı,

• Tıkanıklığa neden olan tümör, fıtık veya bağırsak dönmesi gibi cerrahi olarak düzeltilmesi gereken durumlar,

• Cerrahi dışı tedaviye yanıt alınamaması

gibi durumlarda ameliyat gündeme gelebilir.

Cerrahinin gerekip gerekmediğine ve uygulanacak yönteme hastanın genel durumu, tıkanıklığın nedeni ve hastalığın seyri değerlendirilerek karar verilir.

AÇIK VE LAPAROSKOPİK CERRAHİ NEDİR?

Bağırsak tıkanıklığı nedeniyle cerrahi gerektiğinde, hastanın durumuna göre açık cerrahi (laparotomi) veya uygun vakalarda laparoskopik cerrahi tercih edilebilir.

Açık cerrahide karın bölgesinde daha geniş bir kesi yapılırken, laparoskopik yöntemde daha küçük kesilerden özel cerrahi aletler ve kamera yardımıyla işlem gerçekleştirilir.

Laparoskopik cerrahi her hasta için uygun olmayabilir. Özellikle ileri derecede tıkanıklık, bağırsak dolaşımının bozulması, yaygın yapışıklıklar veya acil ve karmaşık tabloların varlığında cerrahi yöntem hastanın durumuna göre belirlenir.

Uygun hastalarda minimal invaziv cerrahi; daha küçük kesi ve bazı hastalarda daha kısa iyileşme süresi gibi avantajlar sağlayabilir.

BAĞIRSAK TIKANIKLIĞINDA NE ZAMAN ACİL BAŞVURULMALI?

Bağırsak tıkanıklığı belirtileri başka sindirim sistemi hastalıklarıyla da benzerlik gösterebilir. Ancak bazı belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir.

Özellikle;

Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, tekrarlayan kusma, karında belirgin şişkinlik, gaz ve dışkı çıkaramama, ateş, belirgin halsizlik veya genel durumun hızla bozulması

durumunda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

SONUÇ

Bağırsak tıkanıklığı, basit bir sindirim problemi olarak değerlendirilmemesi gereken ve bazı durumlarda acil tedavi gerektirebilen bir tablodur. Tıkanıklığın nedeni ve şiddeti kişiden kişiye değiştiği için tedavi yaklaşımı da farklılık gösterir.

Erken değerlendirme, tıkanıklığa neden olan durumun belirlenmesi ve uygun tedavinin zamanında başlanması; bağırsak kanlanmasının bozulması, nekroz ve perforasyon gibi ciddi komplikasyonların önlenmesine yardımcı olabilir.

Özellikle şiddetli karın ağrısı, kusma, karında şişkinlik ve gaz-dışkı çıkaramama gibi belirtiler birlikte görülüyorsa acil tıbbi değerlendirme önem taşır.