Eklem Romatizması Ömür Boyu Devam Edebilir

İLTİHAPLI ROMATİZMA NEDİR? EKLEM AĞRISI VE ŞİŞLİĞİNE DİKKAT

İltihaplı romatizmal hastalıklar, bağışıklık sisteminin düzenlenmesindeki bozukluklarla ilişkili, eklemlerin yanı sıra farklı organ ve dokuları da etkileyebilen kronik hastalık gruplarıdır. Hastalığın türüne göre belirtiler ve organ tutulumu değişebilir.

Emsey Hospital Romatoloji Uzmanı Uzm. Dr. Fulya Dörtbaş, iltihaplı romatizmal hastalıklarda genetik yatkınlığın önemli bir rol oynayabildiğini belirterek, erken değerlendirme ve uygun tedavinin eklem hasarının ve hastalığa bağlı komplikasyonların önlenmesi açısından önem taşıdığını ifade etti.

İLTİHAPLI ROMATİZMA NEDİR?

Halk arasında “iltihaplı romatizma” olarak adlandırılan durum, aslında tek bir hastalığı ifade etmez. Romatoid artrit, spondiloartritler, psöriyatik artrit, lupus ve bazı bağ dokusu hastalıkları bu grubun içinde yer alabilir.

Bu hastalıkların bir bölümünde bağışıklık sistemi, eklem ve diğer dokularda iltihabi bir yanıtın oluşmasına neden olur. Hastalığın seyri kişiden kişiye ve hastalığın türüne göre farklılık gösterebilir.

Bazı iltihaplı romatizmal hastalıklar uzun süreli ve kronik seyir gösterebilirken, erken tanı ve uygun tedavi ile hastalık aktivitesi önemli ölçüde kontrol altına alınabilir.

EKLEM ROMATİZMASI HER YAŞTA GÖRÜLEBİLİR

İltihaplı romatizmal hastalıklar yalnızca ileri yaşlarda ortaya çıkan hastalıklar değildir. Çocukluk ve genç erişkinlik döneminden ileri yaşlara kadar farklı yaş gruplarında görülebilir.

Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlığın yanı sıra çevresel ve bağışıklık sistemiyle ilişkili birçok faktör rol oynayabilir. Bazı enfeksiyonların hastalıkların başlangıcını tetikleyebileceği düşünülse de enfeksiyonların tüm iltihaplı romatizmal hastalıkların doğrudan nedeni olduğu söylenemez.

Sigara kullanımı, fazla kilo, fiziksel hareketsizlik ve bazı çevresel faktörler ise özellikle belirli romatizmal hastalıklarda hastalık aktivitesi veya genel sağlık üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilendirilebilir.

İLTİHAPLI ROMATİZMANIN BELİRTİLERİ NELERDİR?

İltihaplı romatizmal hastalıkların belirtileri hastalığın türüne göre değişebilir. En sık görülen yakınmalar arasında:

• Eklemlerde ağrı ve şişlik,

• Eklem çevresinde hassasiyet ve ısı artışı,

• Özellikle sabahları belirgin olan ve uzun sürebilen eklem tutukluğu,

• Eklemlerde hareket kısıtlılığı,

• Yorgunluk ve halsizlik,

• Ateş,

• Cilt döküntüleri,

• Gözde kızarıklık veya iltihap,

• Ağız ve göz kuruluğu,

• Saç dökülmesi

gibi belirtiler yer alabilir.

Her hastada tüm belirtilerin bir arada görülmesi beklenmez. Özellikle uzun süren eklem şişliği, sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı iltihaplı eklem hastalıkları açısından değerlendirilmelidir.

İLTİHAPLI ROMATİZMA İÇ ORGANLARI DA ETKİLEYEBİLİR

Bazı sistemik romatizmal hastalıklar yalnızca eklemlerle sınırlı kalmayabilir. Hastalığın türüne bağlı olarak göz, akciğer, kalp, böbrek, cilt, damarlar ve diğer organlar etkilenebilir.

Ancak her romatizma hastasında organ tutulumu görülmez. Organ etkilenmesi; hastalığın türü, hastalık aktivitesi, süresi ve kişinin diğer özelliklerine göre değişir.

Bu nedenle romatizmal hastalıkların yalnızca eklem ağrısından ibaret olmadığı ve bazı durumlarda düzenli hekim takibinin gerekli olduğu unutulmamalıdır.

TEDAVİ GECİKİRSE EKLEM HASARI GELİŞEBİLİR

İltihaplı romatizmal hastalıklarda eklemlerdeki iltihabın uzun süre kontrolsüz kalması, zaman içerisinde eklem yapılarında hasara yol açabilir.

Özellikle romatoid artrit gibi bazı hastalıklarda tedavinin gecikmesi;

• Eklem hareketlerinde kısıtlanmaya,

• Kas gücünde ve günlük işlevlerde azalmaya,

• Eklem deformitelerine,

• İş ve sosyal yaşamda güçlük yaşanmasına

neden olabilir.

Kalıcı eklem hasarı geliştiğinde kişinin daha önce kolaylıkla yaptığı kalem tutma, düğme ilikleme, musluk açma, merdiven çıkma veya yürüme gibi günlük aktiviteler zorlaşabilir.

Bu nedenle uzun süren eklem yakınmalarının “yaşa bağlı romatizma” olarak değerlendirilip ihmal edilmemesi önemlidir.

İLTİHAPLI ROMATİZMA NASIL TEŞHİS EDİLİR?

İltihaplı romatizmal hastalıkların tanısında tek bir kan testi yeterli değildir.

Romatoloji uzmanı tarafından;

• Hastanın şikâyetleri ve hastalık öyküsü,

• Eklem ve diğer sistemlerin muayenesi,

• Kan testleri,

• İltihap göstergeleri,

• Hastalığa özgü bazı otoantikor testleri,

• Gerektiğinde ultrasonografi, röntgen veya MR gibi görüntüleme yöntemleri

birlikte değerlendirilir.

Bazı testlerin pozitif olması tek başına romatizmal hastalık tanısı anlamına gelmez. Tanı, klinik bulgular ve test sonuçlarının birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

İLTİHAPLI ROMATİZMA NASIL TEDAVİ EDİLİR?

İltihaplı romatizmal hastalıkların tedavisi hastalığın türüne, aktivitesine, organ tutulumuna ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır.

Tedavide hastalığın kontrol altına alınması, eklem hasarının önlenmesi, organ tutulumu varsa bunun yönetilmesi ve kişinin yaşam kalitesinin korunması hedeflenir.

Tedavide hastalığın türüne göre;

• Ağrı ve iltihabı azaltmaya yönelik ilaçlar,

• Hastalığın seyrini değiştiren romatizma ilaçları,

• Biyolojik veya hedefe yönelik tedaviler,

• Gerektiğinde kortikosteroidler,

• Fizik tedavi ve egzersiz programları

kullanılabilir.

Her ilaç her hasta için uygun değildir. Tedaviye başlanması, doz değişikliği veya ilacın bırakılması mutlaka romatoloji uzmanının değerlendirmesiyle yapılmalıdır.

HASTALIK KONTROL ALTINDAYKEN TEDAVİ BIRAKILMALI MI?

Hastalığın belirtilerinin azalması veya tamamen ortadan kalkması, hastalığın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir.

Bazı iltihaplı romatizmal hastalıklar alevlenme ve sakinleşme dönemleriyle seyredebilir. Bu nedenle hasta kendisini iyi hissetse bile tedavinin ve kontrollerin hekim önerisi dışında bırakılması hastalık aktivitesinin yeniden artmasına yol açabilir.

Tedavinin etkinliği; klinik değerlendirme, gerektiğinde kan testleri ve görüntüleme yöntemleriyle takip edilir. İlaçların azaltılması veya değiştirilmesi, hastalık aktivitesine göre hekim tarafından planlanır.

İLERİ EKLEM HASARINDA CERRAHİ TEDAVİ GEREKEBİLİR

İltihaplı romatizmal hastalıklarda öncelikli amaç, uygun medikal tedavi ile hastalık aktivitesini kontrol altında tutmak ve kalıcı eklem hasarını önlemektir.

Bununla birlikte, ileri düzeyde eklem hasarı gelişmiş ve kişinin hareketlerini veya günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Özellikle ileri eklem hasarı bulunan diz veya kalça eklemlerinde eklem protezi seçenekleri ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilebilir.

Cerrahi gereksinim, hastalığın türüne ve eklemde oluşan hasarın seviyesine göre kişiye özel olarak belirlenir.

NE ZAMAN ROMATOLOJİ UZMANINA BAŞVURULMALI?

Aşağıdaki yakınmaların uzun süre devam etmesi durumunda romatolojik değerlendirme gerekebilir:

• Sabahları belirgin ve uzun süren eklem tutukluğu,

• Tekrarlayan veya kalıcı eklem şişlikleri,

• Birden fazla eklemde ağrı ve hassasiyet,

• Eklem hareketlerinde giderek artan kısıtlılık,

• Nedeni açıklanamayan ateş ve halsizlik,

• Eklem yakınmalarına eşlik eden cilt döküntüleri,

• Tekrarlayan göz kızarıklığı veya gözde ağrı,

• Ağız ve gözlerde belirgin kuruluk,

• Ailede romatizmal veya otoimmün hastalık öyküsü.

Özellikle eklemde şişlik ve sabah tutukluğunun haftalar boyunca devam etmesi, erken değerlendirme açısından önemlidir.

SONUÇ

İltihaplı romatizmal hastalıklar yalnızca eklem ağrısından ibaret olmayabilir. Hastalığın türüne göre eklemlerin yanı sıra farklı organ ve dokular da etkilenebilir.

Erken tanı, uygun tedavi ve düzenli takip, hastalık aktivitesinin kontrol altına alınmasına, eklem hasarının azaltılmasına ve yaşam kalitesinin korunmasına yardımcı olabilir.

Uzun süren eklem ağrısı, şişlik veya sabah tutukluğu bulunan kişilerin şikâyetlerini ihmal etmeden bir Romatoloji uzmanına başvurması önemlidir.