El Yaralanmalarında Buz Kullanmayın

UZUV YARALANMALARINDA İLK MÜDAHALE ÇOK ÖNEMLİ: KOPAN UZUV NASIL KORUNMALI?

İş ve trafik kazaları başta olmak üzere ciddi travmalar sonucunda el, parmak ve diğer uzuvlarda ağır yaralanmalar veya uzuv kayıpları meydana gelebilir. Bu tür durumlarda ilk yardımın doğru uygulanması ve hastanın mümkün olan en kısa sürede uygun bir sağlık merkezine ulaştırılması, hem kişinin genel sağlığı hem de yaralanan uzvun işlevsel olarak kurtarılabilmesi açısından önem taşır.

Emsey Hospital Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı, özellikle uzuv kopmalarında hastanın ve kopan parçanın uygun şekilde korunmasının önemine dikkat çekerek, yanlış soğutma uygulamalarının dokuya zarar verebileceği konusunda uyarılarda bulundu.

İLK ÖNCELİK KANAMAYI KONTROL ALTINA ALMAK

Ciddi el ve uzuv yaralanmalarında ilk olarak kişinin genel durumu değerlendirilmeli ve hayati tehlike oluşturan kanama kontrol altına alınmalıdır.

Kanayan bölgeye temiz bir bez veya gazlı bezle doğrudan ve sürekli basınç uygulanması, ilk yardımın temel adımlarından biridir.

Kanama bu yöntemle kontrol altına alınamıyorsa veya yaşamı tehdit eden ciddi bir kanama söz konusuysa, uygun eğitim ve ekipmana sahip kişiler tarafından turnike uygulanması gerekebilir. Turnike, her yaralanmada rutin olarak kullanılmamalı; gerektiğinde doğru teknikle uygulanmalıdır.

Ciddi travmalarda en önemli adımlardan biri ise 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istemek ve hastayı mümkün olan en kısa sürede uygun sağlık kuruluşuna ulaştırmaktır.

UZUV KOPMALARINDA DOĞRU MERKEZE ULAŞMAK ÖNEMLİ

Uzuv kopması veya ağır el yaralanmaları, yalnızca kopan parçanın yerine dikilmesinden ibaret değildir. Öncelikle hastanın hayati durumu ve genel sağlık durumu değerlendirilir.

Daha sonra yaralanmanın seviyesi, damar ve sinir hasarı, kas ve kemik dokusunun durumu, kopan parçanın özellikleri ve yaralanmadan sonra geçen süre gibi birçok faktör dikkate alınır.

Her kopan uzvun yeniden yerine dikilmesi mümkün olmayabilir. Ayrıca başarılı bir şekilde yerine dikilmiş olması da uzvun mutlaka eski işlevine tamamen kavuşacağı anlamına gelmez.

Bu nedenle özellikle ciddi el yaralanmaları ve uzuv kopmalarında, mikrocerrahi ve replantasyon konusunda deneyimli uygun bir merkeze mümkün olduğunca hızlı şekilde ulaşılması önemlidir.

Hastanın farklı sağlık kuruluşları arasında gereksiz yere zaman kaybetmesi, özellikle kopan uzvun yeniden yerine dikilmesinin değerlendirildiği durumlarda tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir.

KOPAN UZUV HASTANEYE NASIL GÖTÜRÜLMELİ?

Kopan parça, hastaneye ulaştırılıncaya kadar doğru şekilde korunmalıdır.

Bunun için:

1. Kopan parçayı doğrudan buzun üzerine koymayın veya buzla doğrudan temas ettirmeyin.

2. Kopan uzvu temiz, mümkünse steril ve hafif nemli bir gazlı bezle sarın.

3. Sarılan parçayı temiz ve su geçirmeyen bir plastik torbaya yerleştirin.

4. Bu torbayı, içinde buz ve su bulunan ikinci bir kabın veya torbanın içerisine koyarak dolaylı olarak soğukta tutun.

5. Kopan parçayı doğrudan suyun, buzun veya başka bir sıvının içerisine koymayın.

6. Parçayı dondurmayın ve üzerine herhangi bir kimyasal ya da ilaç uygulamayın.

7. Hastayla birlikte mümkün olan en kısa sürede uygun sağlık kuruluşuna ulaşın.

Amaç, kopan dokunun aşırı soğuğa maruz kalmadan kontrollü şekilde soğutulmasını sağlamaktır. Doğrudan buz teması dokuda soğuk hasarına neden olabilir ve yeniden dikim açısından dokunun durumunu olumsuz etkileyebilir.

YARALANAN BÖLGE NASIL KORUNMALI?

Yaralanan bölge temiz bir gazlı bez veya bezle kapatılmalı ve kanama kontrol altına alınmaya çalışılmalıdır.

Yaraya çıplak elle müdahale edilmemeli, mümkün olduğunca temiz malzeme kullanılmalıdır. Yaralı kişi gereksiz yere hareket ettirilmemeli ve özellikle ciddi travma söz konusuysa omurga, baş veya başka bölgelerde eşlik eden yaralanmalar olabileceği unutulmamalıdır.

Kopan parçanın yerine yerleştirilmeye çalışılması, dikilmesi veya yara üzerine herhangi bir madde sürülmesi kesinlikle yapılmamalıdır.

HER KOPAN UZUV YENİDEN YERİNE DİKİLEBİLİR Mİ?

Uzuv kopmalarında yeniden yerine dikme işlemi replantasyon olarak adlandırılır.

Replantasyon kararı; kopmanın şekli ve seviyesi, yaralanan dokuların durumu, damar ve sinir hasarı, hastanın genel sağlık durumu ve yaralanmadan sonra geçen süre gibi birçok faktöre göre verilir.

Özellikle el ve parmak yaralanmalarında yalnızca uzvun fiziksel olarak yerine dikilmesi değil, kan dolaşımının sağlanması ve mümkün olduğunca işlevsel bir sonuç elde edilmesi hedeflenir.

Bazı durumlarda yeniden dikim yerine farklı rekonstrüktif cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Bu nedenle karar, deneyimli bir cerrahi ekip tarafından hastanın ve yaralanmanın özellikleri değerlendirilerek verilmelidir.

UZUV YARALANMALARINDA ZAMAN KAYBETMEYİN

Ciddi el yaralanmaları, damar yaralanmaları ve uzuv kopmaları acil değerlendirme gerektirebilir. Özellikle şiddetli kanama, uzuvda dolaşım kaybı, tam veya kısmi kopma, ciddi doku hasarı veya bilinç değişikliği gibi durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım istenmelidir.

Kopan uzvun uygun şekilde korunması ve hastanın doğru merkeze hızlı şekilde ulaştırılması, tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi açısından büyük önem taşır.

SONUÇ

Uzuv kopmaları ve ciddi el yaralanmaları, doğru ve hızlı müdahale gerektiren travmalardır. İlk aşamada hayati tehlikelerin kontrol altına alınması, kanamanın uygun şekilde durdurulması, kopan parçanın doğru koşullarda korunması ve hastanın deneyimli bir merkeze ulaştırılması önemlidir.

Kopan uzvu doğrudan buzla temas ettirmeyin, dondurmayın ve kendi başınıza yerine yerleştirmeye çalışmayın. En kısa sürede 112 Acil Çağrı Merkezi'nden yardım isteyin ve sağlık ekiplerinin yönlendirmelerine uyun.