Eozinofil Hastalığı Nedir?

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT NEDİR? YUTMA GÜÇLÜĞÜ VE GIDA TAKILMASINA DİKKAT

Hem çocuklarda hem de erişkinlerde görülebilen eozinofilik özofajit (EoE), yemek borusunda eozinofil adı verilen bağışıklık hücrelerinin birikmesiyle ortaya çıkan, kronik inflamatuvar bir hastalıktır.

Emsey Hospital Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ceyda Kapıcıoğlu, hastalığın çocukluk çağında ve erişkinlikte farklı belirtilerle ortaya çıkabileceğine dikkat çekerek, özellikle büyük çocuklar ve erişkinlerde yutma güçlüğü ve gıdanın yemek borusunda takılması hissinin önemli belirtiler arasında yer aldığını belirtiyor.

Eozinofilik özofajit bazı kişilerde reflü hastalığını andıran yakınmalara neden olabilir. Bu nedenle uzun süre devam eden veya tedaviye rağmen tekrarlayan reflü benzeri şikâyetlerde farklı nedenlerin de değerlendirilmesi gerekebilir.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT HANGİ BELİRTİLERE YOL AÇAR?

Eozinofilik özofajitin belirtileri kişinin yaşına göre değişebilir.

Küçük çocuklarda

Küçük çocuklarda hastalık her zaman doğrudan yutma güçlüğü şeklinde ortaya çıkmayabilir. Özellikle yemek yeme davranışındaki değişiklikler dikkat çekebilir.

Çocuklarda görülebilecek belirtiler arasında:

• Yemek yemeyi reddetme veya belirli yiyeceklerden kaçınma,

• Öğürme ve kusma,

• Bulantı,

• Karın ağrısı,

• Yemek yerken huzursuzluk,

• İştahsızlık,

• Yutma güçlüğü,

• Beslenme sorunları,

• Beklenen büyüme ve kilo alımında yavaşlama

yer alabilir.

Büyük çocuklar ve erişkinlerde

Yaş ilerledikçe belirtiler daha belirgin hale gelebilir. Özellikle:

• Yutma güçlüğü,

• Katı gıdaların yemek borusunda takılması,

• Yemek yerken lokmanın ilerlemediği hissi,

• Göğüs veya üst karın bölgesinde ağrı,

• Reflü benzeri yanma ve rahatsızlık

görülebilir.

Özellikle gıdanın sık sık yemek borusunda takılması, değerlendirilmesi gereken önemli bir belirtidir.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT İLE REFLÜ AYNI HASTALIK DEĞİLDİR

Eozinofilik özofajit ile gastroözofageal reflü hastalığı birbirinden farklı hastalıklardır. Ancak her iki hastalıkta da göğüste yanma, üst karın bölgesinde rahatsızlık ve bazı kişilerde yutma güçlüğü gibi benzer yakınmalar görülebilir.

Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak kesin tanı koymak mümkün değildir.

Reflü tedavisine rağmen devam eden şikâyetlerde veya özellikle tekrarlayan gıda takılması ve yutma güçlüğü gibi belirtilerde, eozinofilik özofajit de olası nedenler arasında değerlendirilmelidir.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT NEDEN OLUR?

Eozinofilik özofajitin gelişiminde bağışıklık sisteminin rol oynadığı düşünülmektedir. Hastalık, çoğunlukla alerjik yatkınlığı bulunan kişilerde görülür.

Bazı hastalarda belirli gıdalar hastalığın ortaya çıkmasında veya alevlenmesinde rol oynayabilir. Süt, yumurta, buğday, soya, yer fıstığı ve bazı kuruyemişler sık değerlendirilen gıda grupları arasında yer alsa da her hastada aynı gıdanın sorumlu olduğu söylenemez.

Astım, alerjik rinit, egzama ve diğer alerjik hastalıklar eozinofilik özofajit ile birlikte görülebilir.

Erkeklerde kadınlara göre daha sık bildirildiği bilinmekle birlikte, hastalık her yaş ve cinsiyette görülebilir.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT TANISI NASIL KONUR?

Eozinofilik özofajinin tanısında hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir. Kesin tanı için genellikle üst gastrointestinal sistem endoskopisi ve yemek borusundan alınan biyopsilerin mikroskobik olarak incelenmesi gerekir.

Endoskopi sırasında yemek borusunda halkalanma, oluklanma, beyazımsı eksüdalar veya darlık gibi bulgular görülebilir. Ancak endoskopinin normal görünmesi de hastalığı tamamen dışlamaz; bu nedenle uygun bölgelerden biyopsi alınması önemlidir.

Kan testleri ve alerji değerlendirmeleri bazı hastalarda tedavi planlamasına yardımcı olabilir. Ancak kan veya cilt alerji testleri tek başına eozinofilik özofajit tanısı koydurmaz ve hangi gıdanın hastalıktan sorumlu olduğunu her zaman göstermez.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Eozinofilik özofajit kronik seyir gösterebilir ve tedavi kişiye göre planlanır. Tedavinin temel amacı yemek borusundaki inflamasyonu kontrol altına almak, belirtileri azaltmak ve darlık gibi komplikasyonların gelişmesini önlemeye yardımcı olmaktır.

Tedavi seçenekleri arasında:

• Proton pompa inhibitörleri (PPI) gibi ilaçlar,

• Yemek borusuna lokal etki eden yutulan kortikosteroidler,

• Uygun hastalarda kontrollü eliminasyon diyetleri,

• Bazı hastalarda biyolojik tedaviler,

• Darlık gelişmişse seçilmiş durumlarda endoskopik genişletme (dilatasyon)

bulunabilir.

Beslenme tedavisi uygulanacaksa kişinin gereksiz yere çok sayıda gıdayı hayatından çıkarmaması önemlidir. Özellikle çocuklarda büyüme ve gelişmenin etkilenmemesi için eliminasyon diyetlerinin hekim ve gerektiğinde diyetisyen gözetiminde uygulanması gerekir.

ALERJİ TESTLERİ HER ZAMAN YOL GÖSTERİR Mİ?

Eozinofilik özofajit ile alerjik hastalıklar arasında ilişki bulunabilse de, hastalığın sorumlu olduğu gıdayı belirlemek amacıyla yapılan standart alerji testleri her zaman yeterli değildir.

Bu nedenle yalnızca bir test sonucuna dayanarak uzun süreli ve kapsamlı gıda kısıtlamasına gidilmesi doğru değildir.

Gerekli durumlarda çocuk alerji ve immünoloji, gastroenteroloji ve çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanları birlikte değerlendirme yapabilir.

YUTMA GÜÇLÜĞÜ VE GIDA TAKILMASI İHMAL EDİLMEMELİ

Yutma güçlüğünün birçok farklı nedeni olabilir. Eozinofilik özofajitin yanı sıra reflü, yemek borusundaki darlıklar ve başka yapısal veya fonksiyonel sorunlar da benzer yakınmalara yol açabilir.

Özellikle katı gıdaların yemek borusunda takılması, tekrarlayan yutma güçlüğü, yemeklerden kaçınma veya yemek sırasında belirgin zorlanma varsa altta yatan nedenin belirlenmesi için hekime başvurulmalıdır.

Yemek borusuna takılan bir gıdanın çıkarılamaması ve kişinin tükürüğünü dahi yutamaması durumunda ise acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

EOZİNOFİLİK ÖZOFAJİT TEDAVİ EDİLEBİLİR Mİ?

Eozinofilik özofajit kronik bir hastalık olduğundan, belirtilerin kontrol altına alınması ve yemek borusundaki inflamasyonun baskılanması için düzenli takip gerekebilir.

Tedavinin bırakılması veya yalnızca şikâyetlerin azalmasına göre hareket edilmesi bazı hastalarda hastalığın yeniden aktifleşmesine neden olabilir. Bu nedenle tedavi ve takip planının hekim tarafından belirlenmesi önemlidir.

SONUÇ

Eozinofilik özofajit hem çocuklarda hem de erişkinlerde görülebilen, yemek borusunda kronik inflamasyona neden olan bir hastalıktır. Küçük çocuklarda beslenme sorunları, kusma ve karın ağrısı gibi daha belirsiz yakınmalarla ortaya çıkabilirken, büyük çocuklar ve erişkinlerde yutma güçlüğü ve gıdanın yemek borusunda takılması daha belirgin hale gelebilir.

Özellikle tekrarlayan reflü benzeri şikâyetler, tedaviye rağmen devam eden yakınmalar veya gıda takılması yaşanıyorsa eozinofilik özofajit açısından değerlendirme yapılması gerekebilir.

Erken değerlendirme, uygun tanı ve kişiye özel tedavi yaklaşımı ile hastalığın kontrol altında tutulması ve yemek borusunda darlık gibi komplikasyonların önlenmesine yardımcı olabilir.