Gebelerde Tiroid Taraması Neden Önemli?

GEBELİKTE TİROİD NODÜLLERİ VE GUATR: TANI VE TAKİP NEDEN ÖNEMLİ?

Tiroid nodülleri toplumda oldukça sık görülen ve çoğunlukla iyi huylu olan tiroid oluşumlarıdır. Nodüllerin ortaya çıkmasında iyot alımı, yaş, cinsiyet, aile öyküsü ve bazı çevresel faktörler rol oynayabilir. Daha önce boyun bölgesine radyasyon maruziyeti de tiroid nodülleri açısından önemli risk faktörlerinden biridir.

Gebelik döneminde saptanan tiroid nodülleri ise anne adayının ve bebeğin sağlığı açısından değerlendirilmesi gereken durumlardan biridir. Ancak her tiroid nodülü ameliyat gerektirmez. Nodülün yapısı, büyüklüğü, ultrasonografik özellikleri, büyüme durumu ve gerekli durumlarda biyopsi sonucu değerlendirilerek kişiye özel bir takip ve tedavi planı oluşturulur.

TİROİD NODÜLÜ NEDİR?

Tiroid nodülü, boynun ön kısmında yer alan tiroid bezinin içinde gelişen, çevresindeki tiroid dokusundan farklı yapıdaki oluşumdur. Nodüller tek bir tane olabileceği gibi birden fazla da görülebilir.

Tiroid nodüllerinin büyük bölümü iyi huyludur. Bununla birlikte bazı nodüllerin kanser açısından değerlendirilmesi gerekebilir. Bu nedenle özellikle yeni ortaya çıkan, büyüyen veya ultrasonografide şüpheli özellikler taşıyan nodüllerin doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Nodüllerin değerlendirilmesinde tiroid ultrasonografisi temel yöntemlerden biridir. Ultrason sayesinde nodülün boyutu, yapısı ve şüpheli özellikleri ayrıntılı olarak incelenebilir.

TİROİD NODÜLLERİ HER ZAMAN AMELİYATLA MI TEDAVİ EDİLİR?

Hayır. Tiroid nodülü saptanan her hastanın ameliyat olması gerekmez.

Nodülün ultrasonografik özellikleri ve büyüklüğü başta olmak üzere hastanın yaşı, klinik bulguları, aile öyküsü ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilir. Uygun görülen nodüller yalnızca belirli aralıklarla ultrasonografi ile takip edilebilir.

Kanser şüphesi taşıyan veya belirli kriterleri karşılayan nodüllerde ise ince iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) gündeme gelebilir.

Biyopsi, nodülün içinden ince bir iğne ile hücre örneği alınarak laboratuvarda incelenmesi işlemidir. İşlem genellikle ultrasonografi eşliğinde gerçekleştirilir ve çoğu hastada kısa sürede tamamlanır.

GEBELİKTE TİROİD BİYOPSİSİ YAPILABİLİR Mİ?

Gerekli olduğu durumlarda gebelik sırasında da tiroid nodülünden ince iğne biyopsisi yapılabilir. Ultrasonografi eşliğinde gerçekleştirilen bu işlemde radyasyon kullanılmaz.

Ancak gebelikte saptanan her nodüle otomatik olarak biyopsi yapılması gerekmez. Karar; nodülün ultrasonografik özellikleri, boyutu, büyüme durumu ve annenin klinik özellikleri değerlendirilerek hekim tarafından verilir.

Gebelik sırasında değerlendirilmesi gereken bir nodül saptandığında amaç, hem gereksiz işlemlerden kaçınmak hem de gerekli durumlarda tanının gecikmesini önlemektir.

GUATR NEDİR?

Guatr, tiroid bezinin normalden büyük olması durumudur. Halk arasında tüm tiroid hastalıkları için kullanılan “guatr” ifadesi, tıbbi açıdan ise tiroid bezinin büyümesini tanımlar.

Guatr; tiroid hormonlarının normal olduğu durumlarda görülebileceği gibi hipotiroidi veya hipertiroidi ile birlikte de ortaya çıkabilir. Tiroid bezinin büyümesi tek bir nodüle bağlı olabileceği gibi çok sayıda nodülün bulunduğu multinodüler guatr şeklinde de görülebilir.

Küçük ve herhangi bir şikâyete neden olmayan guatrlar yalnızca takip gerektirebilir. Tiroid bezinin belirgin şekilde büyümesi ise çevre yapılara baskı oluşturarak yutma güçlüğü, nefes almada zorlanma veya öksürük gibi şikâyetlere yol açabilir.

Tedavi; guatrın nedenine, tiroid hormonlarının durumuna, nodüllerin özelliklerine, hastanın şikâyetlerine ve kanser şüphesinin bulunup bulunmamasına göre planlanır.

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ TAKİBİ

Gebelik sırasında anne vücudunda önemli hormonal değişiklikler meydana gelir ve tiroid hormonlarına duyulan ihtiyaç da değişebilir. Tiroid hormonları hem annenin sağlığı hem de bebeğin gelişimi açısından önemlidir.

Gebelikte tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesinde öncelikle TSH ve gerektiğinde serbest T4 gibi kan testlerinden yararlanılır. Kişinin öyküsü ve muayene bulgularına göre tiroid ultrasonografisi veya ilave testler de istenebilir.

Gebelikte tiroid hastalığı açısından risk taşıyan anne adaylarının daha yakından takip edilmesi önemlidir. Tiroid hastalığı olduğu bilinen veya önceki gebeliklerinde tiroid problemi yaşamış kişilerde gebeliğin erken döneminde doktor değerlendirmesi özellikle önem taşır.

GEBELİKTE HİPOTİROİDİ NEDİR?

Tiroid bezinin vücudun ihtiyaç duyduğu miktardan daha az tiroid hormonu üretmesine hipotiroidi adı verilir.

Gebelik döneminde hipotiroidi; yorgunluk, halsizlik, kabızlık, soğuğa hassasiyet, kuru cilt, saç dökülmesi ve kilo değişiklikleri gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Ancak bu belirtilerin birçoğu gebelikte normal olarak da görülebildiği için yalnızca şikâyetlere bakılarak tanı konulamaz.

Bu nedenle gerekli görülen anne adaylarında kan testleriyle tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi önemlidir.

Tedavi edilmemiş veya yeterince kontrol altında olmayan hipotiroidi, gebelikle ilişkili bazı olumsuz sonuçların riskinde artışla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle tanı konulan anne adaylarının gebelik boyunca doktor önerisine uygun şekilde takip edilmesi gerekir.

HASHİMOTO HASTALIĞI HİPOTİROİDİYE NEDEN OLABİLİR

Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı reaksiyon geliştirmesiyle ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır. Zaman içerisinde tiroid bezinin hormon üretme kapasitesinde azalmaya ve hipotiroidiye yol açabilir.

Hashimoto hastalığı bazı kişilerde tiroid bezinin büyümesine, yani guatra da neden olabilir.

Gebelik planlayan veya gebe olan Hashimoto hastalarının tiroid fonksiyonlarının hekim tarafından değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda tedavilerinin düzenlenmesi önemlidir.

GEBELİKTE TİROİD HASTALIKLARI NEDEN ÖNEMLİ?

Gebelikte kontrol altında olmayan tiroid hastalıkları hem anne hem de gebelik açısından çeşitli risklerle ilişkilendirilebilir. Özellikle belirgin hipotiroidinin tedavi edilmemesi; düşük, gebelik hipertansiyonu ve erken doğum gibi gebelik komplikasyonlarıyla ilişkili olabilir.

Ayrıca tiroid hormonları bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişiminde önemli rol oynadığından, gebelik boyunca uygun tiroid fonksiyonlarının sağlanması önemlidir.

Bu nedenle gebelik sırasında tiroid hastalığı tanısı alan veya tiroid nodülü bulunan anne adaylarının kendi kendine ilaç kullanmak yerine Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları ile Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlarının önerileri doğrultusunda takip edilmesi gerekir.

TİROİD NODÜLÜ VEYA GUATRI OLANLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?

• Boyunda yeni ortaya çıkan veya giderek büyüyen bir şişlik varsa doktor değerlendirmesi yapılmalıdır.

• Yutma veya nefes alma güçlüğü gibi baskı belirtileri dikkate alınmalıdır.

• Nodül saptanan kişiler önerilen aralıklarla ultrasonografi kontrolüne gitmelidir.

• Gebelik planlayan veya gebe olan tiroid hastaları, tiroid fonksiyonlarını doktor önerisi doğrultusunda kontrol ettirmelidir.

• Tiroid ilaçlarının dozu gebelik döneminde değişebileceğinden ilaçlar doktor önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.

• İyot içeren takviyeler de hekim önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

SONUÇ

Tiroid nodülü ve guatr, gebelik döneminde de görülebilen ve doğru değerlendirme ile çoğu zaman güvenli şekilde takip edilebilen durumlardır. Her nodül ameliyat veya biyopsi gerektirmez. Nodülün özellikleri ve gebeliğin durumu birlikte değerlendirilerek uygun takip ve tedavi yaklaşımı belirlenir.

Özellikle gebelikte tiroid fonksiyonlarının düzenli değerlendirilmesi, gerekli durumlarda erken tanı ve uygun tedavi açısından önem taşır.