Geçmeyen Öksürük Ciddi Hastalıkların Habercisi Olabilir

UZUN SÜREN ÖKSÜRÜK İHMAL EDİLMEMELİ

Öksürük, solunum yollarını yabancı maddelerden ve salgılardan temizlemeye yardımcı olan doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak uzun süren, tekrarlayan veya günlük yaşamı etkileyen öksürük, altta yatan farklı bir sağlık sorununun belirtisi olabilir.

Emsey Hospital Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, öksürüğün toplumda sık karşılaşılan şikâyetlerden biri olduğunu belirterek, özellikle uzun süre devam eden öksürüğün değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Prof. Dr. Görgüner, “Öksürük çoğu zaman solunum yollarının kendini temizleme mekanizmasının bir parçasıdır. Özellikle enfeksiyonlar sonrasında bir süre devam edebilir. Ancak öksürüğün süresi, beraberinde görülen belirtiler ve kişinin genel sağlık durumu değerlendirilmeden yalnızca bir şikâyet olarak ele alınmaması gerekir” dedi.

ÖKSÜRÜĞÜN SÜRESİ ÖNEMLİ

Öksürük genel olarak süresine göre akut, subakut ve kronik olarak değerlendirilebilir. Üç haftadan kısa süren öksürükler akut, 3–8 hafta arasında devam eden öksürükler subakut, 8 haftadan uzun süren öksürükler ise kronik öksürük olarak tanımlanır.

Akut öksürüklerin önemli bir bölümü soğuk algınlığı ve diğer solunum yolu enfeksiyonlarıyla ilişkili olabilir. Bununla birlikte alerjik durumlar, sinüzit, astım ve bazı diğer solunum sistemi hastalıkları da öksürüğe neden olabilir.

Özellikle 8 haftadan uzun süren öksürüklerde altta yatan nedenin araştırılması önem taşır. Öksürüğün giderek şiddetlenmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı veya yüksek ateş gibi belirtilerin eşlik etmesi durumunda ise sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

ÖNCE ÖKSÜRÜĞÜN NEDENİ BELİRLENMELİ

Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, uzun süren öksürüğün tek bir nedene bağlı olmayabileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Öksürüğün değerlendirilmesinde öncelikle ne kadar süredir devam ettiği, nasıl başladığı, günün hangi saatlerinde arttığı ve hangi durumlarla tetiklendiği sorgulanır. Bunun yanında kişinin kullandığı ilaçlar, sigara ve diğer tütün ürünleri kullanımı, alerji öyküsü ve eşlik eden diğer şikâyetler de dikkate alınır.

Gerekli görüldüğünde fizik muayeneye ek olarak akciğer grafisi, solunum fonksiyon testleri veya başka incelemelerden yararlanılabilir. Her hastada aynı tetkiklerin yapılması gerekmez. Değerlendirme, kişinin bulgularına ve öyküsüne göre planlanır.”

Bu nedenle nedeni belirlenmemiş uzun süreli öksürükte yalnızca öksürüğü baskılamaya yönelik ilaç kullanmak yerine, öncelikle altta yatan nedenin ortaya konulması önemlidir.

SİGARA ÖKSÜRÜĞÜN ÖNEMLİ NEDENLERİNDEN BİRİ

Sigara ve diğer tütün ürünleri, solunum yollarını tahriş ederek öksürüğe ve balgam üretiminde artışa neden olabilir. Uzun süreli tütün kullanımı, kronik bronşit ve KOAH gibi hastalıkların gelişme riskini artırır.

Sigara kullanan kişilerde uzun süren öksürüğün yalnızca “sigara kaynaklı” olduğu düşünülerek göz ardı edilmemesi gerekir. Özellikle öksürükte yeni başlayan veya belirgin bir değişiklik varsa tıbbi değerlendirme önem taşır.

ÖKSÜRÜĞÜN NEDENİ REFLÜ OLABİLİR

Öksürük her zaman akciğer kaynaklı olmayabilir. Gastroözofageal reflü, bazı kişilerde uzun süreli öksürüğün nedenleri arasında yer alabilir.

Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması; göğüste yanma, ağza acı veya ekşi sıvı gelmesi gibi yakınmalara yol açabilir. Bazı kişilerde ise özellikle gece veya yemeklerden sonra artan öksürük görülebilir.

Reflü ile ilişkili şikâyetleri bulunan kişilerde geç saatlerde ağır yemek yememek, kişide yakınmaları artıran yiyecek ve içecekleri sınırlamak ve yatmadan kısa süre önce yemek yememek gibi yaşam tarzı düzenlemeleri faydalı olabilir. Ancak uzun süren öksürüğün yalnızca reflüye bağlanmadan, gerekli durumlarda diğer olası nedenlerin de değerlendirilmesi gerekir.

ÖKSÜRÜK TEDAVİSİ NEDENE GÖRE PLANLANIR

Öksürük tek başına bir hastalık değil, farklı sağlık sorunlarında ortaya çıkabilen bir belirtidir. Bu nedenle tedavi, öksürüğe neden olan duruma göre planlanır.

Viral solunum yolu enfeksiyonlarında çoğu zaman destekleyici yaklaşım yeterli olabilir. Astım, KOAH, reflü, alerjik hastalıklar veya diğer nedenlere bağlı öksürüklerde ise altta yatan duruma yönelik tedavi uygulanır.

Öksürük şurupları, balgam söktürücü ilaçlar veya diğer ilaçların özellikle çocuklarda, gebelik döneminde, kronik hastalığı bulunan kişilerde ve düzenli ilaç kullananlarda hekime veya eczacıya danışılmadan kullanılmaması önemlidir.

ÖKSÜRÜĞE KARŞI NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Öksürüğün nedenine göre değişmekle birlikte genel olarak:

• Yeterli sıvı tüketmeye,

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmaya,

• Toz, duman ve yoğun koku gibi tahriş edici ortamlardan kaçınmaya,

• Yaşam alanlarını düzenli olarak havalandırmaya,

• Uyku ve dinlenme düzenine dikkat etmeye,

• Reflü yakınmaları varsa kişisel tetikleyicileri gözlemlemeye

özen gösterilebilir.

Ancak uzun süren veya tekrarlayan öksürükte yalnızca evde uygulanabilecek yöntemlere güvenmek yerine, nedenin belirlenmesi için hekime başvurulması gerekir.

NE ZAMAN HEKİME BAŞVURULMALI?

Öksürük;

• Uzun süre devam ediyorsa veya giderek artıyorsa,

• Nefes darlığı ile birlikte görülüyorsa,

• Göğüs ağrısı eşlik ediyorsa,

• Kanlı balgam varsa,

• Yüksek veya devam eden ateş bulunuyorsa,

• Açıklanamayan kilo kaybı veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa,

• Gece uykusunu ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa

hekime başvurulması önemlidir.

Öksürüğün süresi kadar, eşlik eden belirtiler ve kişinin genel sağlık durumu da değerlendirmede önem taşır. Uzun süren öksürükte doğru yaklaşım, yalnızca şikâyeti bastırmak değil, öncelikle nedenini ortaya koymaktır.