Gırtlak Kanseri Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

GIRTLAK KANSERİ NEDİR? BELİRTİLERİ, RİSK FAKTÖRLERİ, TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Gırtlak, tıbbi adıyla larinks, boynun ön bölümünde, yutak ile nefes borusu arasında yer alan ve solunum, yutma ve ses oluşumunda önemli görevleri bulunan bir organdır. Gırtlakta bulunan ses tellerinin titreşmesiyle ses oluşur.

Gırtlak aynı zamanda solunum yolunun korunmasında önemli bir role sahiptir. Yutma sırasında gırtlağın kapanması, yiyecek ve sıvıların nefes borusuna kaçmasını önlemeye yardımcı olur.

Gırtlakta gelişen kötü huylu tümörlere gırtlak kanseri adı verilir. Erken dönemde fark edilmesi, tedavi seçeneklerinin artırılması ve gırtlağın işlevlerinin mümkün olduğunca korunabilmesi açısından önemlidir.

Gırtlak Kanserinin Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Gırtlak kanserinin gelişiminde birden fazla faktör rol oynayabilir. En önemli risk faktörlerinin başında tütün kullanımı gelir.

Sigara ve Tütün Ürünleri

Sigara kullanımı, gırtlak kanseri için en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir. Risk; kullanılan tütün ürününün türüne, kullanım süresine ve miktarına göre değişebilir.

Sigara ile birlikte alkol kullanılması da riski daha fazla artırabilir. Bu nedenle özellikle her iki alışkanlığın birlikte bulunması önemli bir risk faktörüdür.

Sigaranın bırakılması, zaman içerisinde başta gırtlak ve diğer baş-boyun kanserleri olmak üzere birçok sağlık sorununun riskinin azalmasına katkı sağlar.

Alkol Kullanımı

Düzenli ve yüksek miktarda alkol tüketimi, baş-boyun bölgesindeki bazı kanserlerin gelişme riskini artırabilir. Sigara ile birlikte kullanıldığında bu risk daha da belirgin hale gelebilir.

HPV Enfeksiyonu

İnsan papilloma virüsü (HPV) bazı baş-boyun bölgesi kanserleriyle ilişkilendirilmiştir. Ancak HPV'nin gırtlak kanserindeki rolü, özellikle ağız ve orofarenks bölgesindeki kanserlerdeki kadar belirgin değildir.

Bu nedenle HPV'yi gırtlak kanserinin temel veya tek nedeni olarak değerlendirmek doğru değildir.

Mesleki Maruziyetler

Bazı mesleklerde uzun süre boyunca belirli kimyasal ve tozlara maruz kalmak baş-boyun ve solunum sistemi kanserleri açısından risk oluşturabilir.

Özellikle asbest, odun tozu, bazı metal bileşikleri, boya ve kimyasal maddeler gibi etkenlere uzun süreli maruziyet söz konusu olduğunda uygun iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması önemlidir.

Risk, maruz kalınan maddenin türüne, yoğunluğuna ve maruziyet süresine göre değişir.

Gastroözofageal ve Laringofaringeal Reflü

Reflünün gırtlak bölgesinde tahriş ve kronik irritasyona katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Ancak reflü ile gırtlak kanseri arasındaki ilişki kesin bir neden-sonuç ilişkisi olarak değerlendirilmemelidir.

Uzun süren ses kısıklığı, boğazda takılma hissi veya kronik öksürük gibi şikâyetlerin yalnızca reflüye bağlanmadan değerlendirilmesi önemlidir.

Beslenme ve Yaşam Tarzı

Sebze ve meyvelerden zengin, dengeli bir beslenme düzeni genel sağlık açısından önemlidir. Beslenme yetersizlikleri ve sağlıksız yaşam tarzı bazı kanser türleriyle ilişkilendirilebilse de, tek başına belirli bir besinin gırtlak kanserine neden olduğu veya onu önlediği söylenemez.

Gırtlak Kanseri Kimlerde Daha Sık Görülür?

Gırtlak kanseri özellikle orta ve ileri yaşlarda daha sık görülür ve erkeklerde kadınlara kıyasla daha fazla görülmektedir. Bununla birlikte kadınlarda ve daha genç yaş gruplarında da ortaya çıkabilir.

En önemli risk faktörleri arasında tütün ve alkol kullanımı bulunduğundan, bu alışkanlıkların yaygınlığı hastalığın görülme sıklığını da etkileyebilir.

Aile öyküsü ve bazı genetik değişiklikler hastalığın gelişiminde rol oynayabilse de, gırtlak kanserlerinin tamamı kalıtsal değildir.

Gırtlak Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Gırtlak kanserinin belirtileri, tümörün gırtlağın hangi bölümünde geliştiğine ve hastalığın evresine göre değişebilir.

Uzun Süren Ses Kısıklığı

Geçmeyen veya giderek artan ses kısıklığı, gırtlak kanserinin önemli belirtilerinden biridir.

Özellikle birkaç haftadan uzun süren, tekrarlayan veya giderek kötüleşen ses değişikliklerinde KBB uzmanına başvurulması gerekir.

Her ses kısıklığı kanser anlamına gelmez. Enfeksiyonlar, sesin aşırı kullanılması, reflü, sigara kullanımı ve ses tellerini etkileyen başka hastalıklar da ses kısıklığına neden olabilir.

Diğer Belirtiler

Gırtlak kanserinde görülebilecek diğer belirtiler şunlardır:

• Yutma güçlüğü veya yutarken ağrı,

• Boğazda takılma ya da yabancı cisim hissi,

• Geçmeyen boğaz ağrısı,

• Kulağa vuran açıklanamayan ağrı,

• Süregelen öksürük,

• Nefes alırken hırıltı veya ses çıkması,

• Nefes darlığı,

• Boyunda şişlik veya lenf bezi büyümesi,

• İleri evrelerde açıklanamayan kilo kaybı.

Bu belirtilerin hiçbiri tek başına gırtlak kanseri tanısı koydurmaz. Ancak özellikle uzun sürmesi veya giderek artması durumunda değerlendirme gerekir.

Gırtlak Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Gırtlak kanserinden şüphelenildiğinde öncelikle ayrıntılı bir KBB muayenesi yapılır.

Doktor tarafından gırtlak ve ses tellerinin değerlendirilmesi amacıyla farklı endoskopik yöntemler kullanılabilir.

Endoskopik Muayene

Burundan ilerletilen esnek bir endoskopla yutak ve gırtlak bölgesi ayrıntılı şekilde incelenebilir. Bu yöntem, özellikle öğürme refleksi belirgin olan hastalarda daha konforlu bir değerlendirme sağlayabilir.

Ses tellerinin hareketleri, yüzeyleri ve gırtlak içindeki şüpheli alanlar değerlendirilir.

Stroboskopi

Stroboskopi, özellikle ses tellerinin titreşim özelliklerinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesine yardımcı olan bir yöntemdir. Ses değişikliklerinin nedeninin araştırılmasında ve bazı ses teli lezyonlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Ancak stroboskopi tek başına kanser tanısı koydurmaz.

Görüntüleme Yöntemleri

Muayenede şüpheli bir oluşum görülmesi veya hastalığın yayılımının değerlendirilmesi gerektiğinde;

• Boyun ve larinks BT,

• Manyetik rezonans (MR),

• Gerekli durumlarda PET/BT

gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağı, hastanın klinik bulgularına ve şüphelenilen hastalığın özelliklerine göre belirlenir.

Biyopsi

Kesin tanı için çoğu durumda biyopsi gerekir.

Şüpheli bölgeden alınan doku örneği patoloji laboratuvarında incelenerek kanser hücrelerinin bulunup bulunmadığı belirlenir.

Gırtlak Kanserinin Evreleri Nelerdir?

Gırtlak kanseri, tümörün büyüklüğü ve gırtlak içerisindeki yayılımı, bölgesel lenf bezlerinin durumu ve uzak organlara yayılım olup olmadığı dikkate alınarak evrelendirilir.

Genel olarak hastalık Evre 1'den Evre 4'e kadar sınıflandırılır.

• Evre 1: Tümör genellikle sınırlı bir bölgede bulunur.

• Evre 2: Tümör daha geniş bir alana yayılmış olabilir ancak hastalık hâlâ sınırlı özellik gösterebilir.

• Evre 3: Tümörün lokal olarak daha ileri özellikler gösterdiği ve/veya bölgesel lenf bezlerinin etkilenebildiği durumları kapsar.

• Evre 4: Tümörün çevre dokulara daha ileri düzeyde yayıldığı, boyun lenf bezlerinin daha belirgin şekilde tutulduğu ve bazı hastalarda uzak organlara metastaz yaptığı durumları kapsar.

Evreleme yalnızca tümörün büyüklüğüne göre yapılmaz. Tümörün yeri, ses tellerinin hareketi, lenf nodlarının durumu ve uzak metastaz varlığı gibi birçok faktör birlikte değerlendirilir.

Gırtlak Kanseri Başka Organlara Yayılabilir mi?

Gırtlak kanseri ilerleyen evrelerde öncelikle çevre dokulara ve boyundaki lenf bezlerine yayılabilir. Daha ileri hastalıkta uzak organ metastazları da görülebilir.

Uzak metastazın en sık değerlendirildiği bölgeler arasında akciğerler başta olmak üzere çeşitli organlar bulunabilir.

Ancak metastaz her hastada görülmez ve yalnızca hastalığın evresine bakılarak belirli bir organa kesin olarak yayılacağı söylenemez.

Tedavi kararı; tümörün özellikleri, yayılımı, hastanın genel sağlık durumu ve tedaviye uygunluğu birlikte değerlendirilerek multidisipliner şekilde verilir.

Gırtlak Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Gırtlak kanserinde tedavi; tümörün bulunduğu bölgeye, hastalığın evresine, tümörün özelliklerine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Başlıca tedavi seçenekleri:

• Cerrahi tedavi,

• Radyoterapi,

• Kemoterapi,

• Eşzamanlı kemoradyoterapi,

• Bazı hastalarda hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi.

Bazı hastalarda bu tedavilerden birkaçı birlikte kullanılabilir.

Erken Evre Gırtlak Kanserinde Tedavi

Erken evre hastalıkta temel amaçlardan biri kanseri kontrol altına alırken gırtlağın ve mümkün olduğunca ses fonksiyonunun korunmasıdır.

Tümörün özelliklerine göre endoskopik/lazer cerrahisi veya radyoterapi seçenekleri değerlendirilebilir.

Hangi yöntemin daha uygun olduğu; tümörün yerleşimine, büyüklüğüne, ses tellerinin durumuna ve hastanın genel sağlık koşullarına göre belirlenir.

Bu nedenle tüm hastalar için geçerli olan tek bir “başarı oranı” vermek doğru değildir.

İleri Evre Gırtlak Kanserinde Tedavi

İleri evre hastalıkta tedavi seçenekleri daha kapsamlı olabilir. Bazı hastalarda gırtlağın tamamının veya bir bölümünün çıkarılmasını içeren cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Bazı hastalarda ise gırtlağın korunmasını amaçlayan kemoradyoterapi gibi tedavi yaklaşımları değerlendirilebilir.

Tedavi seçimi, hastanın yaşam kalitesinin yanı sıra kanserin kontrol altına alınması ve mümkün olduğunca gırtlak fonksiyonlarının korunması hedefleri birlikte düşünülerek yapılır.

Gırtlak Ameliyatından Sonra Ses Kaybolur mu?

Bu sorunun yanıtı yapılan ameliyatın türüne bağlıdır.

Erken evrede gerçekleştirilen bazı sınırlı cerrahi işlemlerde gırtlağın tamamı çıkarılmaz. Bu nedenle hasta sesini tamamen kaybetmeyebilir; ancak sesin kalitesi, şiddeti veya tınısında değişiklik meydana gelebilir.

Gırtlağın tamamının çıkarıldığı total larenjektomi sonrasında ise normal ses telleri artık bulunmadığından doğal ses oluşumu mümkün olmaz.

Ancak bu durum hastanın iletişim kuramayacağı anlamına gelmez.

Total larenjektomi sonrasında;

• Trakeoözofageal ses protezi,

• Elektrolarenks,

• Özofageal konuşma

gibi yöntemlerle iletişim kurulması mümkün olabilir.

Konuşma ve ses rehabilitasyonu, hastanın ameliyat sonrası yaşamına uyum sağlamasında önemli bir yere sahiptir.

Gırtlak Ameliyatından Sonra Boyunda Kalıcı Delik Olur mu?

Gırtlağın tamamının çıkarıldığı total larenjektomi sonrasında nefes yolu ağız ve burundan ayrıldığı için boynun ön kısmında kalıcı trakeostoma oluşturulur. Hasta bu açıklıktan nefes alır.

Bununla birlikte her gırtlak ameliyatında kalıcı stoma oluşmaz. Yapılan cerrahinin türüne göre durum değişir.

Hastaların ameliyat öncesinde bu konuyu cerrahi ekiple ayrıntılı şekilde görüşmesi önemlidir.

Gırtlak Kanseri Ameliyatı Sonrasında Normal Yaşama Dönülebilir mi?

Gırtlak kanseri tedavisi sonrasında kişinin günlük yaşamına ve iş hayatına dönüşü; yapılan cerrahinin türüne, ek tedavilere, genel sağlık durumuna ve rehabilitasyon sürecine göre değişir.

Özellikle ses ve yutma fonksiyonlarını etkileyen ameliyatlardan sonra konuşma ve yutma rehabilitasyonu gerekebilir.

Uygun rehabilitasyon ve takip ile birçok hasta günlük yaşam aktivitelerine yeniden uyum sağlayabilir. Ancak iyileşme süreci her hastada aynı değildir.

Gırtlak Kanserinden Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Gırtlak kanserinin tüm vakalarını önlemek mümkün değildir. Ancak bazı risk faktörlerinin azaltılması hastalık riskinin düşürülmesine katkı sağlayabilir.

• Sigara ve diğer tütün ürünlerinden uzak durmak,

• Alkol tüketimini sınırlandırmak,

• Mesleki kimyasal ve toz maruziyetlerinde koruyucu önlemler almak,

• Dengeli ve çeşitli beslenmek,

• Ağız ve diş sağlığına dikkat etmek,

• Uzun süren ses kısıklığı ve diğer şikâyetleri ihmal etmemek.

Özellikle birkaç haftadan uzun süren ses kısıklığı, yutma güçlüğü, nefes almada zorlanma, kulağa vuran açıklanamayan ağrı veya boyunda şişlik gibi belirtiler varsa KBB uzmanına başvurulması önemlidir.