Haşimato Hastalığı Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Beslenme Önerileri

Haşimato Hastalığı Nedir?

Haşimato hastalığı, tiroid bezinin kronik iltihaplanmasıyla karakterize otoimmün bir tiroid hastalığıdır. Tıbbi adıyla Haşimato tiroiditi olarak da bilinir. Bu hastalıkta vücut bağışıklık sistemi, normalde koruması gereken tiroid dokusunu yabancı olarak algılar ve ona saldırmaya başlar. Bu saldırı, zamanla tiroid hücrelerinde hasara neden olur ve tiroid hormonlarının üretimi azalır. Sonuçta hipotiroidi gelişebilir. Haşimato tiroidi, tiroid bezinin en yaygın iltihabi hastalıklarından biridir ve genellikle kadınlarda, özellikle de orta yaş grubundaki bireylerde daha sık görülür. Ancak her yaş grubundan insanı etkileyebilir. Bazı hastalarda ise uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir ve başka bir nedenle yapılan tetkiklerde tesadüfen saptanabilir.

Haşimato Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Haşimato hastalığının belirtileri, hastalığın evresine ve tiroid hormon düzeyine göre farklılık gösterebilir. Tiroid hormonlarının azalmaya başlamasıyla birlikte metabolizma yavaşlar ve buna bağlı birçok sistemik belirti ortaya çıkar. En sık bildirilen belirtiler arasında yorgunluk, halsizlik, kilo alımı, üşüme hissi ve cilt kuruluğu yer alır. Bunların yanı sıra saçlarda dökülme, tırnaklarda kırılma, bağırsak hareketlerinde yavaşlama (kabızlık), ses kısıklığı, depresyon, hafıza ve konsantrasyon sorunları gibi ruhsal belirtiler de gözlenebilir. Kadınlarda adet düzensizlikleri ve doğurganlık sorunları da görülebilir. İleri evrelerde, tiroid bezinin büyümesine bağlı olarak boyun bölgesinde şişlik ya da baskı hissi yaşanabilir. Belirtiler genellikle yavaş ilerlediği için hastalar bu değişiklikleri yaşla ya da günlük yaşamla ilişkilendirebilir. Bu nedenle haşimato tiroidi sıklıkla geç tanı alır.

Haşimato Nedenleri ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Haşimato tiroidinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin işleyişinde meydana gelen bozukluklar temel rol oynar. Genetik yatkınlık en önemli risk faktörlerinden biridir. Ailesinde haşimato hastalığı veya başka otoimmün hastalıkları bulunan bireylerde görülme olasılığı daha yüksektir. Ayrıca bazı çevresel faktörlerin ve yaşam tarzı etmenlerinin de haşimato gelişiminde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu faktörler arasında aşırı iyot alımı, D vitamini eksikliği, bazı viral enfeksiyonlar, yüksek stres düzeyi ve radyasyon maruziyeti sayılabilir. Kadınlarda erkeklere oranla yaklaşık 7-10 kat daha sık görülmesi, cinsiyet hormonlarının da hastalıkta etkili olabileceğini düşündürmektedir.

Haşimato Hangi Hastalıklara Neden Olur?

Haşimato tiroidi zamanında tanınıp tedavi edilmediğinde birçok sağlık sorununa neden olabilir. En sık karşılaşılan durum hipotiroidi, yani tiroid hormonlarının yetersizliğidir. Hipotiroidi metabolizmayı yavaşlatarak kilo artışı, halsizlik, depresyon, kabızlık ve kalp-damar sorunları gibi problemleri beraberinde getirebilir. Tiroid hormonlarının uzun süre eksik kalması durumunda kolesterol seviyeleri yükselebilir, kalp ritminde bozulmalar ve tansiyon problemleri gelişebilir. Bazı hastalarda guatr (tiroid bezinin büyümesi), nodül oluşumu ve nadiren tiroid lenfoması gibi ciddi komplikasyonlar da gelişebilir. Ayrıca tedavi edilmeyen hipotiroidi, gebelikte düşük riskini artırabilir, doğurganlığı etkileyebilir ve bebek gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Haşimato Tanısında Hangi Testler Kullanılır?

Haşimato hastalığının tanısı için öncelikle kan testleri yapılır. Bu testlerde tiroidin nasıl çalıştığını gösteren hormon düzeyleri (TSH, serbest T3, serbest T4) değerlendirilir. Haşimato tiroidinde genellikle TSH yüksek, serbest T3 ve T4 düşük olarak saptanır. Ancak bazı durumlarda hormon seviyeleri normal sınırlarda olabilir. Tanının netleşmesi için otoimmün belirteçlere de bakılır. Özellikle anti-TPO ve anti-Tg (tiroglobulin antikoru) düzeyleri yüksek olan hastalarda bağışıklık sisteminin tiroid dokusuna karşı reaksiyon gösterdiği anlaşılır. Bunun yanında tiroid ultrasonu, bezin yapısını, boyutunu ve olası nodülleri değerlendirmek için kullanılır. Gerekli durumlarda endokrinoloji uzmanı daha ileri testler talep edebilir.

Haşimato Hastalığında Beslenme Nasıl Olmalıdır?

Haşimato hastalarında bağışıklık sistemi ile ilgili bir bozukluk söz konusu olduğundan, beslenme planı hem hormon dengesini destekleyecek hem de bağışıklık sistemini dengeleyecek şekilde düzenlenmelidir. Her bireyin ihtiyacı farklı olduğundan, beslenme önerileri kişiye özel olmalıdır. Ancak genel olarak bazı temel prensipler mevcuttur. Bazı haşimato hastalarında gluten duyarlılığı görülebilir. Bu durumda glutensiz diyet, bağırsak sağlığını destekleyerek bağışıklık sisteminin daha dengeli çalışmasına yardımcı olabilir. Selenyum, çinko, B12, omega-3 ve D vitamini gibi bazı mikrobesinlerin yeterli alımı da tiroid sağlığı açısından oldukça önemlidir. Anti-TPO yüksekliği olan bireylerde ise işlenmiş gıdalardan, şekerden ve inflamasyonu artırabilecek besinlerden kaçınılmalıdır. İyot tüketimi, haşimato hastalarında dikkatli şekilde ele alınmalıdır. Aşırı iyot alımı tiroid bezini daha da uyarabilirken, eksikliği de hormon üretimini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle doktor kontrolünde düzenleme yapılmalıdır. Özellikle anti TPO yüksekliği kilo yapar mı sorusu da sıklıkla merak edilir. Hormonal dengesizlik nedeniyle kilo alımı görülebilir, ancak bu durum dengeli bir diyet ve uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir. Beslenme düzeni, haşimato tedavisinin tamamlayıcı bir parçasıdır. Gerekirse bir diyetisyen eşliğinde kişisel beslenme planı hazırlanmalıdır.

Haşimato Hastalığında Hangi Besinlerden Kaçınılmalı?

Haşimato tiroidi olan hastaların bağışıklık sistemlerini destekleyecek, inflamasyonu azaltacak ve tiroid hormonlarının dengeli üretimini koruyacak bir beslenme düzeni benimsemeleri büyük önem taşır. Bu doğrultuda bazı besinlerden uzak durmak gerekebilir. Öncelikle işlenmiş gıdalar, katkı maddeleri ve rafine şeker içeren ürünler bağışıklık sisteminde aşırı tepkiye ve inflamasyona yol açabilir. Özellikle paketli atıştırmalıklar, fast food ürünleri ve şekerli içeceklerden kaçınılmalıdır. Bazı haşimato hastalarında gluten intoleransı gözlenebilir. Gluten, bağırsak geçirgenliğini artırarak bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle özellikle çölyak hastalığı olan ya da gluten hassasiyeti saptanan bireylerde glutensiz bir diyet tercih edilmelidir. Aşırı iyot tüketimi, haşimato hastalarında tiroidi daha fazla uyarabilir. Bu nedenle iyotlu tuz, deniz ürünleri veya iyot takviyeleri bilinçsizce tüketilmemelidir. Bu konuda mutlaka doktor kontrolü gereklidir. Ayrıca bazı bireylerde süt ve süt ürünleri, soya içeren besinler ve bazı baklagiller sindirim sisteminde hassasiyet yaratabilir. Bu durum kişiden kişiye değişiklik gösterdiği için bir diyetisyen desteğiyle kişiye özel beslenme planı oluşturulmalıdır.

Haşimato Hastaları Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Haşimato hastalığı çoğu zaman sinsi ilerlediği için bazı belirtiler hafife alınabilir.

Ancak aşağıdaki durumlarda mutlaka bir iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanına başvurulmalıdır:

•  Sürekli ve açıklanamayan yorgunluk hissi
•  Nedensiz kilo alımı veya kilo verememe
•  Soğuk havaya karşı aşırı duyarlılık
•  Cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kabızlık
•  Adet düzensizlikleri, infertilite (gebe kalamama)
•  Boyunda şişlik ya da baskı hissi
•  Ailede tiroid hastalığı veya başka otoimmün hastalık öyküsü
•  Anti-TPO yüksekliği veya tiroid hormon dengesizlikleri tespit edilmesi,

Ayrıca haşimato tanısı almış bireylerin yılda en az bir kez kan testleriyle tiroid fonksiyonlarını kontrol ettirmeleri, gerekirse tedavi planının yeniden düzenlenmesi gerekir.

Bu süreçte hastalığın seyri yakından izlenmeli ve beslenme, yaşam tarzı gibi destekleyici unsurlar ihmal edilmemelidir.

Haşimato Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Haşimato hastalığı tamamen geçer mi?

Haşimato hastalığı kronik bir otoimmün hastalıktır ve tamamen ortadan kalkması her zaman mümkün olmayabilir. Ancak düzenli doktor kontrolü, uygun tedavi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile hastalık uzun süre kontrol altında tutulabilir.

Haşimato hastalığı kilo aldırır mı?

Haşimato hastalığında tiroid hormonlarının azalması metabolizmanın yavaşlamasına neden olabilir. Bu durum bazı kişilerde kilo alımına veya kilo vermede zorlanmaya yol açabilir. Uygun tedavi ve dengeli beslenme ile bu durum kontrol altına alınabilir.

Haşimato hastalığı kimlerde daha sık görülür?

Haşimato hastalığı kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Özellikle orta yaş grubunda daha yaygın olmakla birlikte her yaşta ortaya çıkabilir. Ailesinde tiroid hastalığı veya otoimmün hastalık öyküsü bulunan kişilerde risk daha yüksek olabilir.

Anti-TPO yüksekliği ne anlama gelir?

Anti-TPO yüksekliği, bağışıklık sisteminin tiroid bezine karşı antikor ürettiğini gösterir. Bu durum en sık haşimato tiroiditi ile ilişkilidir. Ancak kesin tanı için tiroid hormon testleri ve ultrason gibi ek değerlendirmeler yapılması gerekir.

Haşimato hastaları nasıl beslenmelidir?

Haşimato hastalarında beslenme, bağışıklık sistemini destekleyecek ve inflamasyonu azaltacak şekilde planlanmalıdır. İşlenmiş gıdalardan uzak durmak, yeterli vitamin ve mineral almak ve dengeli beslenmek önemlidir. Beslenme planının kişiye özel olması için uzman desteği önerilir.

Haşimato hastalığı saç dökülmesine neden olur mu?

Tiroid hormonlarının azalması saç köklerini etkileyebilir ve saç dökülmesine yol açabilir. Uygun tedavi ile hormon dengesi sağlandığında saç dökülmesi genellikle azalabilir.

Haşimato hastalığı gebeliği etkiler mi?

Tedavi edilmemiş tiroid hormon dengesizlikleri gebelik planlayan kadınlarda doğurganlığı etkileyebilir. Bu nedenle gebelik planlayan haşimato hastalarının tiroid hormon seviyelerini düzenli olarak kontrol ettirmesi önemlidir.