Her 8 Kadından 1’i Meme Kanserine Yakalanıyor

MEME KANSERİNDE ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİ? TARAMA YÖNTEMLERİ VE MEME SAĞLIĞI

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Hastalığın görülme riski yaş, genetik özellikler, aile öyküsü, hormonal ve üreme özellikleri, yaşam tarzı ve bazı çevresel faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Ekim ayı Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında açıklamalarda bulunan Emsey Hospital Genel Cerrahi Uzmanı, meme kanserinde erken tanının önemine dikkat çekerek, düzenli tarama programlarına uyulmasının ve memede ortaya çıkan yeni değişikliklerin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.

MEME KANSERİNDE ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİ?

Meme kanseri erken evrede tespit edildiğinde, hastalığın yayılımına ve tümörün özelliklerine bağlı olarak daha fazla tedavi seçeneği gündeme gelebilir ve tedavi sonuçları genellikle daha olumlu olabilir.

Ancak meme kanserinde sağkalım ve tedavi başarısı tek bir yüzde ile ifade edilemez. Sonuçlar; kanserin evresine, tümörün biyolojik özelliklerine, lenf nodu durumuna, kişinin genel sağlık durumuna ve uygulanan tedaviye göre değişir.

Bu nedenle “erken evrede kesin olarak yüzde 95'in üzerinde başarı” veya ileri evrede herkes için belirli bir sağkalım oranı gibi ifadeler yerine, erken tanının tedavi seçeneklerini artırabildiği ve hastalığın kontrol şansını iyileştirebildiği vurgulanmalıdır.

MEME KANSERİ ERKEKLERDE DE GÖRÜLEBİLİR

Meme kanseri ağırlıklı olarak kadınlarda görülse de erkeklerde de ortaya çıkabilir.

Erkeklerde meme dokusunun az olması nedeniyle memede oluşan bazı değişiklikler daha kolay fark edilebilir. Özellikle meme veya koltuk altında yeni bir kitle, meme başında içe çekilme, ciltte değişiklik veya meme başından kendiliğinden gelen akıntı gibi bulguların ortaya çıkması durumunda doktora başvurulmalıdır.

Erkeklerde rutin toplum taraması kadınlardaki gibi uygulanmaz. Ancak genetik yatkınlık, güçlü aile öyküsü veya başka risk faktörleri bulunan erkeklerin hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

MEMEDEKİ DEĞİŞİKLİKLER İHMAL EDİLMEMELİ

Meme kanseri her zaman belirti vermeyebilir. Bu nedenle tarama programlarının yanı sıra kişinin kendi meme görünümünü ve normalde nasıl hissettiğini bilmesi önemlidir.

Aşağıdaki değişikliklerden herhangi biri fark edildiğinde değerlendirme yapılmalıdır:

• Memede yeni ortaya çıkan kitle veya sertlik,

• Koltuk altında yeni bir şişlik veya kitle,

• Meme başında içe doğru çekilme,

• Meme başında şekil veya görünüm değişikliği,

• Kendiliğinden, özellikle kanlı meme başı akıntısı,

• Meme cildinde çökme, kalınlaşma veya portakal kabuğu görünümü,

• Memede yeni gelişen belirgin şekil veya boyut değişikliği,

• Geçmeyen ve yeni ortaya çıkan meme değişiklikleri.

Bu belirtilerin bulunması mutlaka meme kanseri olduğu anlamına gelmez. Kistler, enfeksiyonlar ve iyi huylu meme hastalıkları da benzer bulgulara neden olabilir. Önemli olan, yeni ve kalıcı değişikliklerin uzman hekim tarafından değerlendirilmesidir.

KENDİ KENDİNE MEME KONTROLÜ NASIL YAPILMALI?

Kişinin kendi meme dokusunu tanıması, yeni ve olağan dışı değişiklikleri fark etmesine yardımcı olabilir. Ancak kendi kendine meme kontrolü, mamografi gibi kanıtlanmış tarama yöntemlerinin yerine geçmez.

Her ay belirli bir günde zorunlu olarak kendi kendine muayene yapılması gerektiği şeklindeki yaklaşım günümüzde evrensel bir tarama standardı değildir. Önemli olan kişinin memelerindeki normal görünüm ve hissi tanıması ve yeni bir değişiklik fark ettiğinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurmasıdır.

Adet gören kişilerde meme dokusu adet döngüsüne bağlı olarak hassasiyet ve yapısal değişiklik gösterebilir. Bu nedenle kişinin kendisi için daha rahat olan bir dönemde meme kontrolü yapması daha kolay olabilir.

Menopoz sonrası dönemde ise ayın herhangi bir zamanı tercih edilebilir.

MAMOGRAFİ MEME KANSERİ TARAMASINDA ÖNEMLİ BİR YÖNTEM

Mamografi, meme kanserinin erken tanısında kullanılan temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Düşük doz X ışınları kullanılarak meme dokusunun görüntülenmesini sağlayan mamografi, özellikle bazı küçük lezyonların ve mikrokalsifikasyonların saptanmasında önemli bir role sahiptir.

Ancak mamografinin her meme dokusunda duyarlılığı aynı değildir. Özellikle yoğun meme dokusuna sahip kişilerde bazı lezyonların değerlendirilmesi daha zor olabilir.

Bu nedenle tarama yaklaşımı yalnızca mamografiden ibaret değildir. Kişinin yaşı, meme yoğunluğu, aile öyküsü ve diğer risk faktörlerine göre ek değerlendirmeler gerekebilir.

Mamografi hangi yaşta yapılmalı?

Mamografi taramasının başlangıç yaşı ve ne sıklıkta yapılacağı ülkenin tarama programına, yaşa ve kişinin meme kanseri riskine göre değişebilir.

Türkiye'de ulusal meme kanseri tarama programları kapsamında belirli yaş grubundaki kadınlara mamografi ile tarama hizmeti sunulmaktadır. Kişisel riski yüksek olan kadınlarda ise tarama daha erken yaşta başlayabilir veya farklı aralıklarla planlanabilir.

Bu nedenle her kadın için tek bir yaş ve sıklık kuralı uygulamak yerine, ulusal tarama programı ve kişinin bireysel risk durumu dikkate alınmalıdır.

MEME ULTRASONOGRAFİSİ NE ZAMAN KULLANILIR?

Meme ultrasonografisi, özellikle genç kadınlarda ve yoğun meme dokusuna sahip kişilerde önemli bir tamamlayıcı görüntüleme yöntemidir.

Ultrasonografi;

• Sıvı içerikli kistlerin,

• Katı yapıdaki lezyonların,

• Bazı kitlelerin yapısal özelliklerinin

değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Ayrıca ele gelen bir kitlenin değerlendirilmesinde veya mamografide saptanan bir bulgunun daha ayrıntılı incelenmesinde kullanılabilir.

Ancak ultrasonografi her durumda mamografinin yerine geçmez. Hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağı kişinin yaşı, klinik bulguları, meme yoğunluğu ve mevcut risklerine göre belirlenir.

MEME MR'I HANGİ DURUMLARDA KULLANILIR?

Meme MR'ı, özellikle yüksek meme kanseri riski taşıyan kişilerde veya belirli klinik durumlarda kullanılan ileri bir görüntüleme yöntemidir.

Meme MR'ı, meme dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesine ve bazı durumlarda hastalığın yayılımının değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Ancak meme MR'ı her kadın için rutin tarama testi değildir. Özellikle yüksek riskli kişilerde, genetik yatkınlık veya güçlü aile öyküsü gibi durumlarda hekim tarafından mamografiye ek olarak önerilebilir.

MR incelemelerinde çoğu zaman kontrast madde kullanılır ve bu nedenle kişinin sağlık durumu ile olası riskler değerlendirilerek karar verilir.

MEME TARAMASINDA YÖNTEMLER BİRBİRİNİN YERİNE GEÇMEZ

Mamografi, ultrasonografi ve MR birbirinden farklı özelliklere sahip görüntüleme yöntemleridir.

Mamografi taramada temel yöntemlerden biridir.

Ultrasonografi, özellikle yoğun meme dokusunda ve belirli kitlelerin yapısının değerlendirilmesinde mamografiyi tamamlayabilir.

Meme MR'ı ise belirli yüksek risk gruplarında veya özel klinik durumlarda daha ayrıntılı değerlendirme amacıyla kullanılabilir.

Bu nedenle “tek bir görüntüleme yöntemi her kadında yeterlidir” yaklaşımı doğru değildir. Hangi yöntemin gerekli olduğu kişinin yaşı, şikâyetleri, meme yapısı ve risk faktörleri dikkate alınarak belirlenir.

MEME KANSERİNDE TEDAVİ NASIL PLANLANIR?

Meme kanseri tanısı konulduğunda tedavi planı hastalığın türüne, evresine ve tümörün biyolojik özelliklerine göre oluşturulur.

Hastanın durumuna göre;

• Cerrahi tedavi,

• Radyoterapi,

• Kemoterapi,

• Hormon tedavisi,

• Hedefe yönelik tedaviler,

• İmmünoterapi

gibi tedavi seçeneklerinden biri veya birkaçı kullanılabilir.

Uygun hastalarda meme koruyucu cerrahi yapılabilir. Bazı hastalarda ise tüm memenin alınmasını gerektiren mastektomi tercih edilebilir. Cerrahi yaklaşım, tümörün özellikleri ve hastanın genel durumu dikkate alınarak belirlenir.

ERKEN TANI İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Meme kanserinde erken tanı için;

Tarama programlarına uyun: Yaşınıza ve risk durumunuza uygun tarama programını takip edin.

Memenizi tanıyın: Yeni ve olağan dışı bir değişiklik fark ettiğinizde beklemeyin.

Risklerinizi bilin: Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü, genetik yatkınlık ve bazı diğer risk faktörleri tarama planını değiştirebilir.

Sağlıklı yaşam alışkanlıklarını destekleyin: Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve sigaradan uzak durulması meme kanseri riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Doktor kontrollerini ihmal etmeyin: Özellikle yüksek risk grubunda olan kişilerin kişiselleştirilmiş tarama planı oluşturması önemlidir.

SONUÇ

Meme kanseri kadınlarda sık görülen kanserlerden biri olmakla birlikte, erken tanı hastalığın yönetiminde önemli bir avantaj sağlayabilir.

Kendi meme dokusunu tanımak, yeni değişiklikleri fark etmek ve yaşa ve kişisel risklere uygun tarama programlarına katılmak meme sağlığının korunmasında önemlidir.

Memede fark edilen her değişikliğin kanser anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Ancak yeni ortaya çıkan ve devam eden kitle, cilt veya meme başı değişiklikleri gibi bulguların geciktirilmeden değerlendirilmesi gerekir.

Meme kanseri taraması ve gerekli görüntüleme yöntemleri, kişinin yaşı ve risk profili doğrultusunda hekim tarafından planlanmalıdır.