HPV Aşısı Nedir? HPV Aşısı Nasıl Yapılır?

HPV Aşısı Nedir?

HPV aşısı, insan papilloma virüsü (HPV) enfeksiyonlarına karşı koruma sağlamaya yardımcı olan aşıdır. HPV, cilt ve mukozal temas yoluyla bulaşabilen ve oldukça yaygın görülen bir virüstür. Çok sayıda HPV tipi bulunur. Bazı tipler genital siğillere, bazı yüksek riskli tipler ise başta rahim ağzı (serviks) kanseri olmak üzere vulva, vajina, penis, anüs ve ağız-boğaz bölgesindeki bazı kanserlerin gelişiminde rol oynayabilir.

HPV aşıları, en sık hastalıkla ilişkilendirilen HPV tiplerine karşı bağışıklık oluşturarak bu enfeksiyonların ve bunlara bağlı bazı kanserlerin gelişme riskini azaltır.

Aşının, HPV ile karşılaşma olasılığı oluşmadan önce uygulanması koruyuculuğundan en yüksek düzeyde yararlanılmasını sağlar. Bununla birlikte daha önce HPV ile karşılaşmış kişilerde de aşı, aşı kapsamında bulunan ve henüz karşılaşılmamış HPV tiplerine karşı koruma sağlayabileceğinden bazı kişiler için yine değerlendirilebilir.

HPV aşısı mevcut HPV enfeksiyonunu veya HPV'nin neden olduğu hastalıkları tedavi etmez. Bu nedenle aşılanma, özellikle rahim ağzı kanseri taraması gibi önerilen kontrollerin yerine geçmez.

HPV Aşısı Kimlere Uygulanır?

HPV aşısı kız ve erkek çocuklara, ergenlere ve uygun kişilerde yetişkinlere uygulanabilir. Aşı için ideal dönem, HPV ile karşılaşma ihtimalinden önceki yaşlardır.

HPV aşısı genel olarak:

• 9 yaşından itibaren uygulanabilir.

• Ergenlik döneminde rutin aşılama açısından önemli bir yere sahiptir.

• Daha önce aşılanmamış gençler ve yetişkinler için de yaş ve kişisel sağlık durumuna göre değerlendirme yapılabilir.

• Daha önce HPV enfeksiyonu geçirmiş olmak, aşıdan hiçbir şekilde yararlanılamayacağı anlamına gelmez; ancak aşının mevcut enfeksiyonu tedavi etmediği unutulmamalıdır.

• Aşının uygulanıp uygulanmayacağı ve uygun doz şeması; yaş, bağışıklık sistemi durumu, daha önce alınan HPV aşıları ve kullanılan aşının özellikleri dikkate alınarak belirlenir.

HPV aşısının yalnızca cinsel aktif olmayan kişilere uygulanması gerektiği doğru değildir. Ancak aşının HPV ile karşılaşmadan önce uygulanması, koruyucu etkisinden en yüksek düzeyde yararlanılması açısından önemlidir.

HPV Aşısı Kaç Doz Yapılır?

HPV aşısının doz sayısı kişinin aşıya başlama yaşı ve bağışıklık sistemi özelliklerine göre değişebilir.

Genel olarak:

• 9–14 yaş arasında aşılamaya başlayan sağlıklı kişilerde çoğunlukla 2 doz şema uygulanır.

• 15 yaş ve üzerinde aşılamaya başlayanlarda genellikle 3 doz şema tercih edilir.

• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde yaşından bağımsız olarak farklı doz şemaları gerekebilir.

Dozlar arasındaki süreler kullanılan aşıya ve kişinin yaşına göre değişebildiğinden, aşılama takviminin hekim tarafından belirlenmesi gerekir.

Daha önce HPV aşısının bir veya daha fazla dozunu almış kişilerde ise aşılamaya yeniden başlamak yerine mevcut dozların değerlendirilerek uygun takvimin tamamlanması mümkündür.

HPV Aşısı Kimlere Uygulanmamalıdır?

HPV aşısı çoğu kişi tarafından iyi tolere edilir. Bununla birlikte bazı durumlarda aşı ertelenebilir veya uygulanmayabilir.

Özellikle:

• Daha önce HPV aşısının bir dozundan sonra ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) gelişmiş kişiler,

• Aşının içeriğindeki maddelerden herhangi birine karşı ciddi alerjisi bulunan kişiler,

• Orta veya ağır şiddette akut hastalığı bulunan kişilerde aşılama geçici olarak ertelenebilir.

Gebelik sırasında HPV aşısına başlanması veya devam edilmesi genellikle önerilmez. Gebelik sırasında yapılmış bir dozun, çoğunlukla gebeliğin sonlandırılmasını gerektirmediği; kalan dozların ise gebelik sonrasına bırakılabileceği konusunda hekim değerlendirmesi önemlidir.

Emzirme döneminde ise HPV aşısı genel olarak uygulanabilir.

HPV Aşısı Nasıl Yapılır?

HPV aşısı kas içine (intramüsküler) uygulanır ve genellikle üst kol bölgesindeki deltoid kasa yapılır.

Aşının kaç doz uygulanacağı ve dozlar arasındaki süre, kişinin yaşına ve sağlık durumuna göre belirlenir.

Aşılama sonrasında kısa süreli gözlem yapılması, özellikle aşıya bağlı nadir gelişebilecek ani reaksiyonların erken fark edilmesi açısından önemlidir.

HPV Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

HPV aşıları genel olarak iyi tolere edilir. Görülebilecek yan etkiler çoğunlukla hafif ve kısa sürelidir.

En sık görülebilen reaksiyonlar:

• Aşı uygulanan bölgede ağrı,

• Kızarıklık veya şişlik,

• Baş ağrısı,

• Halsizlik,

• Kas veya eklem ağrısı,

• Hafif ateş,

• Bulantı gibi geçici şikâyetlerdir.

Ergenlerde ve gençlerde aşı sonrasında kısa süreli baş dönmesi veya bayılma görülebileceğinden, aşı sonrasında bir süre oturarak veya gözlem altında beklemek önerilebilir.

Ciddi alerjik reaksiyonlar oldukça nadirdir. Aşı sonrasında nefes almada güçlük, yüzde veya boğazda şişme gibi ciddi belirtiler ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

HPV Aşısı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

HPV aşısı koruyucu mu, tedavi edici midir?

HPV aşısı koruyucu bir aşıdır. HPV enfeksiyonunu veya mevcut HPV'ye bağlı hastalıkları tedavi etmez. Aşı, hedeflenen HPV tipleriyle karşılaşılması durumunda enfeksiyon ve buna bağlı bazı hastalıkların gelişme riskini azaltmaya yardımcı olur.

HPV aşısı yaptıran kişilerin HPV testi yaptırmasına gerek var mı?

Hayır. HPV aşısı, önerilen rahim ağzı kanseri taramalarının yerine geçmez. Yaşa ve kişisel risk durumuna uygun tarama programına devam edilmesi önemlidir.

HPV aşısı gebelikte yapılabilir mi?

HPV aşısının gebelik sırasında uygulanmasına genellikle başlanmaz veya devam edilmez. Gebelik fark edilmeden bir doz yapılmışsa bu durum tek başına gebeliğin sonlandırılması için bir neden değildir. Kalan dozların zamanı hekim tarafından planlanabilir.

HPV aşısı cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlardan korur mu?

Hayır. HPV aşısı yalnızca aşı kapsamında bulunan HPV tiplerine karşı koruma sağlar. HIV, klamidya, bel soğukluğu, frengi ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruyucu değildir.

HPV aşısı canlı aşı mıdır?

Hayır. HPV aşıları canlı HPV virüsü içermez. Aşılar, bağışıklık sisteminin HPV'nin belirli tiplerine karşı yanıt oluşturmasını sağlayan virüs benzeri parçacıklar içerir.

HPV aşısı kanserden korur mu?

HPV enfeksiyonu, rahim ağzı kanseri başta olmak üzere bazı kanserlerin gelişiminde önemli bir risk faktörüdür. HPV aşısı, kanserle ilişkili HPV tiplerine karşı koruma sağlayarak bu HPV kaynaklı kanserlerin gelişme riskini azaltmaya yardımcı olur. Ancak tüm kanser türlerine karşı koruma sağlamaz.

HPV aşısı ne kadar süre korur?

Mevcut çalışmalar, HPV aşılarının uzun süreli ve kalıcı bağışıklık sağladığını göstermektedir. Güncel takip çalışmalarında koruyuculuğun uzun yıllar devam ettiği görülmektedir. Koruyuculuğun ne kadar süre devam edeceğine ilişkin araştırmalar ise sürmektedir.

HPV aşısı yaptıran kişilerde HPV enfeksiyonu tamamen önlenir mi?

Hayır. HPV aşıları tüm HPV tiplerine karşı koruma sağlamaz. Bu nedenle aşı, HPV enfeksiyonlarının ve HPV ile ilişkili hastalıkların riskini önemli ölçüde azaltmaya yardımcı olsa da tam koruma garantisi vermez.

Bu nedenle özellikle rahim ağzı kanseri açısından uygun yaş ve risk grubundaki kişilerin önerilen tarama programlarına devam etmesi önemlidir.

HPV Aşısı Neden Önemlidir?

HPV enfeksiyonları toplumda oldukça yaygındır ve bazı HPV tipleri uzun vadede kanser gelişiminde rol oynayabilir. HPV aşısı, bu enfeksiyonlara karşı korunmada önemli bir araçtır.

Aşının uygun yaşta uygulanması, düzenli sağlık kontrolleri ve rahim ağzı kanseri taramalarının birlikte yürütülmesi, HPV ile ilişkili hastalıkların önlenmesine yönelik koruyucu sağlık yaklaşımının önemli parçalarıdır.

HPV aşısı hakkında en uygun aşılama zamanı ve doz programı, kişinin yaşı, sağlık durumu ve daha önceki aşıları değerlendirilerek hekim tarafından belirlenmelidir.