Kanser Hastaları Koronavirüse Karşı Risk Altında

KANSER HASTALARINDA ENFEKSİYONLARDAN KORUNMA NEDEN ÖNEMLİ?

Kanser hastalarında enfeksiyon riski; kanserin türü ve evresine, uygulanan tedavilere ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişebilir. Özellikle bazı kemoterapi ve diğer kanser tedavileri sırasında bağışıklık sisteminin enfeksiyonlara karşı verdiği yanıt zayıflayabilir.

Emsey Hospital Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Hakan Karagöl, kanser hastalarında enfeksiyonlardan korunmanın ve enfeksiyon belirtileri ortaya çıktığında gecikmeden sağlık ekibiyle iletişime geçmenin önemine dikkat çekti.

Kanserin kendisi ve bazı tedaviler, bağışıklık sisteminde görev alan hücrelerin sayısını veya işlevini etkileyebilir. Özellikle kemoterapi sırasında gelişebilen nötropeni, enfeksiyonlara karşı savunmayı azaltarak bazı enfeksiyonların daha ağır seyretme riskini artırabilir.

Ancak her kanser hastasının enfeksiyon riski aynı değildir. Risk; alınan tedavinin türüne, tedavi yoğunluğuna, kan değerlerine ve kişinin eşlik eden hastalıklarına göre değişebilir.

BESLENME VE GENEL SAĞLIK DURUMU ÖNEMLİ

Kanser tedavisi sırasında yeterli ve dengeli beslenme, hastanın genel sağlık durumunun korunmasına yardımcı olabilir. Kanserin kendisi veya tedaviler nedeniyle iştahsızlık, bulantı, ağız yaraları, tat değişiklikleri ya da yutma güçlüğü gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle beslenme yaklaşımı her hastada aynı olmamalıdır.

Sebze ve meyveler, tam tahıllar, yeterli protein kaynakları ve kişiye uygun sağlıklı yağların dengeli şekilde tüketilmesi genel beslenme düzeninin bir parçası olabilir. Ancak özellikle kilo kaybı, yetersiz beslenme veya tedaviye bağlı beslenme sorunları bulunan hastalarda onkoloji ekibi ve gerektiğinde diyetisyen tarafından kişiye özel beslenme planı oluşturulmalıdır.

“Bağışıklığı güçlendirdiği” iddiasıyla yüksek doz vitamin, mineral, bitkisel ürün veya takviye kullanılması ise doğru bir yaklaşım değildir. Bazı takviyeler kanser ilaçlarıyla etkileşime girebilir veya tedavinin etkisini değiştirebilir. Bu nedenle herhangi bir takviye kullanılmadan önce mutlaka tedaviyi takip eden hekime danışılmalıdır.

ENFEKSİYONLARDAN KORUNMAK İÇİN NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Kanser tedavisi sırasında enfeksiyon riskini azaltmak için günlük yaşamda bazı temel önlemlere dikkat edilebilir.

• Elleri düzenli ve doğru şekilde yıkamak,

• Hasta kişilerle yakın teması mümkün olduğunca sınırlamak,

• Özellikle enfeksiyonların arttığı dönemlerde kalabalık ve kapalı ortamlarda gerekli önlemleri almak,

• Çiğ veya yeterince pişmemiş gıdalardan kaçınmak ve gıda hijyenine dikkat etmek,

• Kişinin hekimi tarafından önerilen aşıları zamanında yaptırmak,

• Tedavi ekibinin önerdiği kontrolleri aksatmamak

önemlidir.

Maske kullanımı ise kişinin tedavisine, bağışıklık durumuna ve bulunduğu ortamdaki enfeksiyon riskine göre değerlendirilebilir. Maske türü ve kullanım gerekliliği konusunda kişinin onkoloji ekibinin önerileri dikkate alınmalıdır.

UYKU VE HAREKETLİLİK GENEL İYİLİK HALİNİ DESTEKLER

Kanser tedavisi sırasında yorgunluk ve uyku problemleri sık görülebilir. Düzenli uyku, yeterli dinlenme ve kişinin sağlık durumuna uygun fiziksel aktivite genel iyilik halinin desteklenmesine yardımcı olabilir.

Hastanın genel durumu uygunsa kısa yürüyüşler veya hafif egzersizler yapılabilir. Ancak özellikle yoğun tedavi dönemlerinde egzersiz programı kişinin kan değerleri, tedavi süreci ve genel sağlık durumu göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.

BİTKİSEL ÜRÜNLER KULLANILMADAN ÖNCE HEKİME DANIŞILMALI

Ekinezya, ginseng, propolis, kara mürver, zerdeçal, reishi mantarı ve benzeri bitkisel ürünler veya ekstreler zaman zaman “bağışıklığı güçlendirmek” amacıyla kullanılmaktadır.

Ancak doğal olması, bir ürünün kanser tedavisi sırasında güvenli olduğu anlamına gelmez. Bazı bitkisel ürünler kanser ilaçlarıyla etkileşime girebilir veya tedavinin güvenliğini etkileyebilir.

Bu nedenle kanser tedavisi gören kişilerin bitki çayı, bitkisel ekstre, vitamin veya besin takviyesi kullanmadan önce mutlaka onkoloji hekimine bilgi vermesi gerekir.

KEMOTERAPİ SIRASINDA ATEŞ ÖNEMLİ BİR BELİRTİDİR

Kemoterapi sırasında beyaz kan hücrelerinin, özellikle nötrofillerin azalması enfeksiyonlara karşı savunmayı etkileyebilir. Bu dönemde gelişen ateş bazı durumlarda acil değerlendirme gerektiren bir durum olabilir.

Kemoterapi alan bir hastada;

• Ateş,

• Titreme veya üşüme,

• Yeni başlayan öksürük,

• Nefes darlığı,

• Boğaz ağrısı,

• İdrar yaparken yanma,

• İshal veya kusma,

• Belirgin halsizlik

gibi enfeksiyon düşündürebilecek belirtiler ortaya çıktığında, beklemeden hastanın tedavisini yürüten sağlık ekibiyle iletişime geçilmelidir.

Özellikle kemoterapi alan hastalarda ateşin yalnızca evde takip edilmesi veya hekime danışılmadan antibiyotik başlanması doğru değildir.

KANSER TEDAVİSİ ENFEKSİYON NEDENİYLE KESİLMELİ Mİ?

Bir enfeksiyon gelişmesi, kanser tedavisinin mutlaka durdurulacağı anlamına gelmez. Tedavinin devam edip etmeyeceği; enfeksiyonun türüne ve şiddetine, kan değerlerine, hastanın genel durumuna ve uygulanmakta olan kanser tedavisine göre değerlendirilir.

Gerekli durumlarda kemoterapi veya diğer tedavilerin zamanlamasında değişiklik yapılabilir. Bu karar yalnızca hastayı takip eden onkoloji ekibi tarafından verilmelidir.

KANSER HASTALARI ENFEKSİYONLARDAN KORUNMAK İÇİN NE YAPMALI?

Kanser hastalarında enfeksiyonlardan korunmanın temelini; kişiye uygun tedavinin düzenli sürdürülmesi, el ve gıda hijyenine dikkat edilmesi, enfeksiyonu bulunan kişilerle yakın temastan kaçınılması, uygun aşıların değerlendirilmesi ve belirtiler ortaya çıktığında erken tıbbi değerlendirme oluşturur.

Her kanser hastasının enfeksiyon riski ve korunma ihtiyacı farklıdır. Bu nedenle özellikle aktif kanser tedavisi sırasında kişisel öneriler için hastanın onkoloji ekibinin yönlendirmeleri esas alınmalıdır.

Kanser tedavisi sırasında ortaya çıkan ateş veya enfeksiyon belirtileri ihmal edilmemelidir. Erken değerlendirme, uygun yaklaşımın zamanında planlanmasına yardımcı olabilir.