Kovid-19 geçirmek, EBUS yöntemi ile teşhise engel değil

AKCİĞER KANSERİNDE TANI VE EVRELEMEYE EBUS KATKISI

Akciğer kanseri, dünya genelinde kanser kaynaklı ölümlerin önemli nedenleri arasında yer alıyor. Hastalığın erken dönemde belirti vermeyebilmesi, tanının gecikmesine neden olabiliyor. Bu nedenle uygun hastalarda doğru zamanda gerçekleştirilen görüntüleme ve biyopsi yöntemleri, tanı ve tedavi planlamasında önemli rol oynuyor.

Emsey Hospital Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ali Metin Görgüner, akciğer kanseri şüphesinde kullanılan ileri tanı yöntemlerinden biri olan Endobronşiyal Ultrasonografi (EBUS) hakkında bilgi verdi.

EBUS YÖNTEMİ NEDİR?

Endobronşiyal Ultrasonografi (EBUS), bronkoskopi sırasında bronşların çevresindeki lenf bezlerinin ve bazı lezyonların ultrason görüntüleme yöntemiyle değerlendirilmesini sağlayan minimal invaziv bir işlemdir.

Klasik bronkoskopide hava yollarının iç yüzeyi görüntülenebilirken, EBUS cihazının ucundaki ultrason probu sayesinde bronş duvarının çevresindeki bazı yapılar da değerlendirilebilir.

Gerekli görülen durumlarda ultrason görüntüsü eşliğinde ince bir iğne kullanılarak lenf bezlerinden veya uygun lezyonlardan doku örneği (biyopsi) alınabilir.

Alınan örnekler patolojik ve gerektiğinde mikrobiyolojik incelemeler için laboratuvara gönderilir.

EBUS İLE CERRAHİ GİRİŞİM İHTİYACI AZALTILABİLİR

Akciğer kanseri şüphesinde yalnızca akciğerdeki kitlenin görülmesi yeterli olmayabilir. Hastalığın göğüs içerisindeki lenf bezlerine yayılıp yayılmadığının belirlenmesi, tanı ve evreleme açısından önem taşır.

EBUS, göğüs kafesi içerisinde bronşlara komşu bazı lenf bezlerine ve lezyonlara bronkoskopik yoldan ulaşarak biyopsi alınmasına olanak sağlayabilir.

Bu nedenle uygun hastalarda, daha invaziv cerrahi biyopsi yöntemlerine duyulan ihtiyacın azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak EBUS her hastada cerrahi yöntemin yerine geçmez. Lezyonun konumu, büyüklüğü, hastanın genel durumu ve tanı için gerekli doku miktarı gibi faktörlere göre farklı biyopsi yöntemleri tercih edilebilir.

AKCİĞER KANSERİNDE EBUS NEDEN ÖNEMLİ?

Akciğer kanseri şüphesinde tanının yanı sıra hastalığın ne kadar yayıldığının belirlenmesi de tedavi planlaması açısından önemlidir.

EBUS ile uygun olan bazı göğüs içi lenf bezlerinden biyopsi alınarak;

• Kanser hücrelerinin lenf bezlerine ulaşıp ulaşmadığı,

• Hastalığın evresi,

• Bazı durumlarda tümörün özellikleri

hakkında bilgi elde edilmesine katkı sağlanabilir.

Bu bilgiler, hastaya cerrahi, ilaç tedavisi, radyoterapi veya farklı tedavi seçeneklerinden hangilerinin uygun olabileceğinin değerlendirilmesinde yol gösterici olabilir.

TÜBERKÜLOZ VE SARKOİDOZ GİBİ HASTALIKLARDA DA KULLANILABİLİR

EBUS yalnızca akciğer kanseri şüphesinde kullanılan bir yöntem değildir.

Uygun hastalarda göğüs içerisindeki lenf bezlerinden örnek alınması sayesinde sarkoidoz, tüberküloz ve bazı diğer enfeksiyon veya inflamatuvar hastalıkların tanısal değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Bununla birlikte EBUS'un kullanım alanı hastanın klinik bulguları ve görüntüleme sonuçlarına göre belirlenir.

EBUS NASIL UYGULANIR?

EBUS bronkoskopi, hastanın özelliklerine ve merkezin uygulama protokolüne göre sedasyon veya genel anestezi altında gerçekleştirilebilir.

Bronkoskop ağız veya burun yoluyla hava yollarına ilerletilir. Cihazın ucundaki ultrason probu ile bronşların çevresindeki lenf bezleri ve uygun lezyonlar görüntülenir.

Biyopsi alınması gereken bölge belirlendiğinde, bronkoskopun içerisinden geçirilen ince iğne ultrason görüntüsü eşliğinde hedef bölgeye yönlendirilir.

İşlem sırasında hastanın oksijen satürasyonu, kalp ritmi, tansiyonu ve diğer yaşamsal bulguları takip edilir.

HASTA AYNI GÜN TABURCU OLABİLİR

EBUS, uygun hastalarda ayaktan gerçekleştirilebilen bir işlemdir. İşlemin ardından hasta bir süre gözlem altında tutulur.

Sedasyon veya anestezi uygulanmışsa hastanın kendine gelmesi ve yaşamsal bulgularının stabil olduğunun değerlendirilmesi gerekir. Uygun hastalar, gerekli kontroller tamamlandıktan sonra aynı gün taburcu edilebilir.

Taburculuk kararı hastanın genel durumuna, uygulanan anestezi yöntemine ve işlem sonrasındaki klinik değerlendirmeye göre verilir.

EBUS GÜVENLİ BİR YÖNTEM Mİ?

EBUS, deneyimli ekipler tarafından uygun koşullarda uygulandığında genel olarak güvenli kabul edilen minimal invaziv bir yöntemdir. Ancak her tıbbi işlemde olduğu gibi EBUS'un da bazı riskleri bulunmaktadır.

İşlem sonrasında geçici boğaz ağrısı, öksürük veya ses kısıklığı görülebilir. Biyopsiye bağlı kanama meydana gelebilir. Daha nadir olarak enfeksiyon, oksijen seviyesinde düşme veya başka komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

İşlem sonrasında şiddetli nefes darlığı, yoğun kanlı balgam, göğüs ağrısı, yüksek ateş veya genel durumda belirgin kötüleşme görülmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

COVID-19 GEÇİREN HASTALARDA EBUS YAPILABİLİR Mİ?

EBUS'un uygulanıp uygulanmayacağı yalnızca hastanın daha önce COVID-19 geçirip geçirmediğine göre belirlenmez.

Aktif solunum yolu enfeksiyonu bulunan kişilerde bronkoskopi ve EBUS gibi aerosol oluşturma potansiyeli bulunan işlemler açısından enfeksiyon kontrolü ve bulaş riski ayrıca değerlendirilmelidir.

COVID-19 enfeksiyonunun geçirilmiş olması, tek başına EBUS için mutlak bir engel değildir. Ancak işlemin zamanlaması; hastanın mevcut şikâyetleri, enfeksiyonun durumu, PCR veya diğer test sonuçları, bulaştırıcılık riski ve işlemin tıbbi gerekliliği gibi faktörler göz önünde bulundurularak hekim tarafından belirlenmelidir.

Bu nedenle “COVID-19 geçiren herkes EBUS yaptırabilir” şeklinde genel bir ifade kullanmak doğru değildir.

EBUS HER AKCİĞER KANSERİ ŞÜPHESİNDE GEREKLİ Mİ?

Hayır. EBUS'un gerekli olup olmadığı hastaya özel olarak değerlendirilir.

Akciğer tomografisi veya PET/BT gibi görüntüleme yöntemlerinde saptanan lezyonun ve lenf bezlerinin konumu, hastanın klinik bulguları ve tanı için ihtiyaç duyulan doku örneği değerlendirilerek en uygun biyopsi yöntemi seçilir.

Bazı hastalarda EBUS uygun bir seçenek olabilirken, bazı durumlarda farklı bronkoskopik yöntemler, görüntüleme eşliğinde iğne biyopsisi veya cerrahi biyopsi gerekebilir.

SONUÇ

Endobronşiyal Ultrasonografi (EBUS), akciğer ve göğüs hastalıklarının tanısında kullanılan gelişmiş minimal invaziv yöntemlerden biridir.

Özellikle akciğer kanseri şüphesinde göğüs içerisindeki lenf bezlerinin değerlendirilmesi ve uygun bölgelerden biyopsi alınması sayesinde tanı ve evreleme sürecine önemli katkı sağlayabilir.

Ayrıca uygun hastalarda sarkoidoz, tüberküloz ve bazı diğer hastalıkların tanısal değerlendirmesinde de kullanılabilir.

EBUS'un gerekip gerekmediği ve hangi biyopsi yönteminin tercih edileceği, hastanın klinik ve radyolojik bulguları birlikte değerlendirilerek uzman hekim tarafından belirlenmelidir.