Sistosel (Mesane Sarkması) Onarımı: İdrar Kaçırmaya Cerrahi Çözüm

MESANE SARKMASI (SİSTOSEL) NEDİR? BELİRTİLERİ VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ

Kadınlarda pelvik taban kaslarının ve destek dokularının zayıflaması, mesanenin vajinanın ön duvarına doğru sarkmasına neden olabilir. Sistosel olarak adlandırılan bu durum, bir tür pelvik organ sarkmasıdır.

Sistosel; vajinada dolgunluk veya baskı hissi, idrar yapma güçlüğü ve bazı hastalarda idrar kaçırma gibi şikâyetlere neden olabilir. Şikâyetlerin şiddeti sarkmanın derecesine ve eşlik eden diğer pelvik taban sorunlarına göre değişir.

Sistosel her zaman tedavi gerektirmez. Şikâyetlerin kişinin yaşamını ne ölçüde etkilediği ve sarkmanın derecesi değerlendirilerek uygun tedavi yöntemi belirlenir.

MESANE SARKMASI (SİSTOSEL) NEDİR?

Mesane ile vajina arasındaki destek dokularının zayıflaması sonucunda mesanenin vajinanın ön duvarına doğru yer değiştirmesine sistosel denir.

Pelvik taban; mesane, rahim ve bağırsak gibi organların desteklenmesine yardımcı olan kas, bağ ve bağ dokularından oluşur. Bu destek mekanizmasının zayıflaması, pelvik organların normal konumlarından aşağıya doğru yer değiştirmesine yol açabilir.

Sistosel hafif olduğunda herhangi bir belirtiye neden olmayabilir. Daha ileri vakalarda ise kadınlar vajinada baskı, dolgunluk veya aşağı doğru bir şey çıkıyormuş hissi tarif edebilir.

SİSTOSEL NEDEN OLUR?

Sistoselin gelişiminde pelvik taban dokularının zaman içerisinde zayıflaması önemli rol oynar.

Riskin artmasına katkıda bulunabilecek faktörler arasında:

• Vajinal doğum,

• Birden fazla doğum,

• Doğum sırasında pelvik taban dokularının zorlanması,

• İlerleyen yaş,

• Menopoz sonrası östrojen düzeylerindeki değişiklikler,

• Fazla kilo,

• Kronik kabızlık ve uzun süreli ıkınma,

• Kronik öksürük,

• Ağır kaldırma ve karın içi basıncı artıran tekrarlayıcı durumlar,

• Genetik ve bağ dokusuna ilişkin özellikler,

• Daha önce geçirilmiş pelvik cerrahiler

yer alabilir.

Ancak sistosel tek bir nedene bağlı olarak gelişmez. Birden fazla faktörün zaman içerisinde bir araya gelmesiyle ortaya çıkabilir.

SİSTOSEL BELİRTİLERİ NELERDİR?

Sistosel belirtileri sarkmanın derecesine ve kişide eşlik eden diğer pelvik taban problemlerine göre değişebilir.

En sık görülebilen şikâyetler şunlardır:

• Vajinada dolgunluk veya baskı hissi,

• Vajinada ele gelen veya dışarı doğru çıkıntı yapan bir yapı hissi,

• Uzun süre ayakta kalınca artan pelvik bölgede rahatsızlık,

• İdrar kaçırma,

• Sık idrara çıkma veya ani idrara çıkma ihtiyacı,

• İdrar yapmaya başlamakta zorlanma,

• İdrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi,

• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık,

• Bazı hastalarda tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları.

Bazı kadınlarda şikâyetler günün ilerleyen saatlerinde, uzun süre ayakta kalma veya fiziksel aktivite sonrasında daha belirgin hale gelebilir.

SİSTOSEL NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Sistosel tanısı çoğunlukla jinekolojik muayene ile konulur.

Muayene sırasında pelvik organların pozisyonu ve sarkmanın derecesi değerlendirilir. Hastanın idrar şikâyetleri, doğum öyküsü, geçirilmiş ameliyatlar ve diğer pelvik taban sorunları da dikkate alınır.

Gerekli görülen hastalarda;

• İdrar tahlili,

• Mesane ve idrar yollarının ultrasonografik değerlendirmesi,

• İşeme sonrası mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi,

• Ürodinami,

• Pelvik taban ve pelvik organların görüntülenmesine yönelik diğer incelemeler

istenebilir.

Her hastada MR veya ürodinami yapılması gerekmez. Hangi tetkiklerin gerekli olduğuna muayene ve şikâyetlere göre karar verilir.

SİSTOSEL HER ZAMAN AMELİYAT GEREKTİRİR Mİ?

Hayır. Hafif dereceli ve herhangi bir şikâyete neden olmayan sistosellerde tedavi gerekmeyebilir ve belirli aralıklarla takip yeterli olabilir.

Şikâyetlerin yaşam kalitesini etkilemesi durumunda ise cerrahi dışı veya cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Tedavi kararı verilirken sarkmanın derecesinin yanı sıra hastanın yaşı, genel sağlık durumu, idrar şikâyetleri, cinsel yaşamı, gelecekteki doğurganlık planları ve beklentileri de dikkate alınır.

SİSTOSEL TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Tedavi, hastanın şikâyetlerine ve sarkmanın özelliklerine göre planlanır.

Pelvik Taban Egzersizleri

Özellikle hafif veya orta dereceli pelvik taban sorunlarında pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler önerilebilir.

Egzersizlerin doğru kas grubuna yönelik ve düzenli yapılması önemlidir. Gerektiğinde pelvik taban fizyoterapistinden destek alınabilir.

Vajinal Pesser

Cerrahi istemeyen veya cerrahi için uygun olmayan bazı hastalarda vajinaya yerleştirilen pesser adı verilen destekleyici cihazlardan yararlanılabilir.

Pesser, pelvik organların desteklenmesine ve bazı hastalarda şikâyetlerin azaltılmasına yardımcı olabilir. Kullanım sırasında düzenli kontroller ve uygun hijyen önemlidir.

Cerrahi Tedavi

Şikâyetlerin belirgin olduğu, yaşam kalitesinin etkilendiği veya diğer tedavi seçeneklerinin yeterli olmadığı durumlarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Sistosel onarımında amaç, mesaneyi destekleyen dokuların yeniden yapılandırılması ve pelvik organların anatomik desteğinin iyileştirilmesidir.

En sık uygulanan yöntemlerden biri, vajinanın ön duvarından yapılan anterior vajinal onarım işlemidir.

Cerrahi yöntemin seçimi hastanın anatomik özelliklerine ve eşlik eden rahim, vajina veya diğer pelvik organ sarkmalarına göre değişebilir.

SİSTOSEL AMELİYATINDA MESH KULLANILIR MI?

Bazı pelvik organ sarkmalarının cerrahi tedavisinde sentetik mesh materyalleri geçmişte ve belirli durumlarda kullanılabilmektedir. Ancak vajinal yoldan mesh kullanımı her hasta için uygun değildir ve bazı komplikasyon riskleri nedeniyle dikkatli bir hasta seçimi ve ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Bu nedenle mesh kullanımı rutin olarak her sistosel ameliyatında tercih edilen bir yöntem değildir. Cerrahi yöntemin avantajları ve olası riskleri hasta ile hekim arasında ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

SİSTOSEL VE İDRAR KAÇIRMA İLİŞKİSİ

Sistosel bulunan bazı kadınlarda stres tipi idrar kaçırma da görülebilir. Ancak her sistosel hastasında idrar kaçırma bulunmaz.

Bazı hastalarda sarkma onarımı sırasında veya sonrasında idrar kaçırma şikâyetleri değişebilir. Bu nedenle ameliyat öncesinde mevcut idrar şikâyetlerinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Gerekli hastalarda sistosel onarımına ek olarak TOT veya TVT gibi orta üretra askı ameliyatları gündeme gelebilir. Ancak bu işlemler her hastaya uygulanmaz; idrar kaçırmanın tipi ve yapılan değerlendirmelerin sonuçlarına göre karar verilir.

SİSTOSEL AMELİYATI SONRASI İYİLEŞME SÜRECİ

Ameliyatın süresi ve hastanede kalış süresi uygulanan cerrahi yönteme, eşlik eden işlemlere ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişebilir.

Ameliyat sonrasında bir süre;

• Pelvik bölgede ağrı veya rahatsızlık,

• Vajinal akıntı veya lekelenme,

• İdrar yaparken geçici rahatsızlık,

• Yorgunluk

gibi şikâyetler görülebilir.

İyileşme döneminde ağır kaldırmaktan ve doktorun önerdiği süre boyunca cinsel ilişkiden kaçınmak gerekebilir. Günlük aktivitelere ve işe dönüş zamanı kişiden kişiye değişir.

Ameliyat sonrası kontrol randevularına uyulması ve hekimin önerilerine göre hareket edilmesi önemlidir.

SİSTOSEL TEDAVİSİ SONRASINDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Sistosel tedavisi sonrasında pelvik taban sağlığını desteklemek için;

• Sağlıklı vücut ağırlığının korunmasına,

• Kabızlığın önlenmesine,

• Kronik öksürüğün tedavi edilmesine,

• Ağır kaldırma ve aşırı ıkınmadan kaçınılmasına,

• Pelvik taban egzersizlerinin uygun şekilde yapılmasına,

• Düzenli doktor kontrollerine

dikkat edilmelidir.

Sistosel tedavi edildikten sonra da pelvik organ sarkması tekrar ortaya çıkabilir. Bu nedenle tedavi sonrasında önerilen yaşam tarzı düzenlemelerine ve kontrollere devam edilmesi önemlidir.

SİSTOSEL NE ZAMAN DEĞERLENDİRİLMELİ?

Vajinada yeni başlayan dolgunluk veya baskı hissi, ele gelen bir çıkıntı, idrar kaçırma, idrar yapmada güçlük ya da mesanenin tam boşalmadığı hissi gibi şikâyetler ortaya çıktığında kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Özellikle dışarı doğru belirgin şekilde çıkan bir doku, idrar yapamama, şiddetli ağrı, kanama veya ateş gibi belirtiler varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.