Skolyozda Üç boyutlu egzersizlerle tedavi sağlanıyor

SKOLYOZ TEDAVİSİNDE ÜÇ BOYUTLU EGZERSİZLERİN ÖNEMİ

Skolyoz, omurganın yalnızca sağa veya sola doğru eğrilmesiyle sınırlı olmayan, omurganın rotasyonunu da içeren üç boyutlu bir deformitedir. Bu nedenle skolyozun değerlendirilmesi ve rehabilitasyonunda, kişinin omurga yapısına ve eğriliğinin özelliklerine uygun, üç boyutlu yaklaşım içeren egzersiz programlarından yararlanılabilir.

Emsey Hastanesi Osteopat Fizyoterapisti Büşra Hussain, skolyoz rehabilitasyonunda kişiye özel egzersiz programlarının önemine dikkat çekerek, özellikle Schroth temelli skolyoza özgü egzersiz yaklaşımlarının uygun hastalarda kullanılabildiğini belirtti.

Hussain, rehabilitasyon sürecinde postür farkındalığı, üç boyutlu düzeltme teknikleri, solunum çalışmaları ve gövde kaslarının güçlendirilmesine yönelik egzersizlerden yararlanıldığını ifade etti.

SKOLYOZDA ERKEN DEĞERLENDİRME NEDEN ÖNEMLİ?

Skolyoz özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde büyüme ile birlikte ilerleme gösterebilir. Bu nedenle erken fark edilmesi, eğriliğin düzenli olarak takip edilmesi ve gerekli durumlarda uygun tedavi planının oluşturulması önem taşır.

Fizyoterapist Büşra Hussain, özellikle ergenlik dönemindeki skolyoz vakalarında erken değerlendirmeye dikkat çekerek, tedavi yaklaşımının kişinin yaşına, büyüme potansiyeline, eğriliğin derecesine ve ilerleme riskine göre belirlenmesi gerektiğini vurguladı.

Düşük dereceli ve ilerleme riski düşük bazı eğriliklerde takip ve skolyoza özgü egzersizler yeterli olabilirken, ilerleme riski bulunan çocuklarda egzersiz tedavisine ek olarak korse tedavisi gündeme gelebilir. Daha ileri ve ilerleyici eğriliklerde ise ortopedi ve omurga cerrahisi uzmanının değerlendirmesiyle cerrahi seçenekler ele alınabilir.

Burada önemli olan, her skolyoz hastası için aynı tedavi yönteminin uygulanmamasıdır. Tedavi kararı, hastanın bireysel özellikleri ve eğriliğin seyri dikkate alınarak multidisipliner şekilde verilmelidir.

YETİŞKİNLERDE SKOLYOZ REHABİLİTASYONU

Yetişkinlerde skolyozun değerlendirilmesinde ağrı, hareket kısıtlılığı, postür değişiklikleri, kas dengesizlikleri ve günlük yaşam aktivitelerindeki etkilenme gibi faktörler dikkate alınır.

Fizyoterapist Büşra Hussain, yetişkin hastalarda kişinin şikâyetlerine ve ihtiyaçlarına göre farklı fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemlerinden yararlanılabileceğini belirtti.

Manuel terapi uygulamaları bazı hastalarda ağrı ve hareket kısıtlılığının yönetimine yardımcı olabilir. Bunun yanında skolyoza özgü üç boyutlu egzersizler, gövde kaslarının güçlendirilmesi, postür eğitimi ve kişinin günlük yaşamda doğru hareket alışkanlıkları geliştirmesi rehabilitasyon programının bir parçası olabilir.

SCHROTH YÖNTEMİ NEDİR?

Schroth yöntemi, skolyoza özgü egzersiz yaklaşımında kullanılan ve kişinin omurga eğriliğinin özelliklerine göre planlanan üç boyutlu egzersizleri içeren bir rehabilitasyon yöntemidir.

Bu yaklaşımda hastanın kendi vücudundaki asimetrileri fark etmesi ve günlük yaşam sırasında daha doğru bir postür oluşturabilmesi hedeflenir.

Schroth temelli çalışmalarda;

• Üç boyutlu postüral düzeltme,

• Solunum teknikleri,

• Omurga farkındalığının artırılması,

• Gövde ve core kaslarının güçlendirilmesi,

• Duruş ve hareket eğitimi

gibi uygulamalardan yararlanılabilir.

Fizyoterapist Büşra Hussain, solunum tekniklerinin de Schroth yaklaşımında önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, hastanın eğriliğine özgü hareket ve nefes paternlerinin birlikte çalışılabildiğini ifade etti.

Ancak skolyoza özgü egzersizlerin etkisi; kişinin yaşı, eğriliğin özellikleri, büyüme potansiyeli, egzersizlere uyumu ve tedavi planı gibi birçok faktöre bağlı olarak değişebilir.

AMELİYAT SONRASI REHABİLİTASYON DA ÖNEMLİ

Skolyoz nedeniyle cerrahi tedavi uygulanmış hastalarda da rehabilitasyon süreci önemli bir yere sahiptir.

Ameliyat sonrasında uygulanacak fizyoterapi programı, gerçekleştirilen cerrahinin türüne, hastanın genel durumuna ve cerrahın önerilerine göre planlanır. Fizyoterapist; hareket kapasitesinin yeniden kazanılması, kasların güçlendirilmesi, postür ve günlük yaşam aktivitelerine güvenli dönüş gibi konularda hastaya destek olabilir.

Bu süreçte omurga cerrahı ve fizyoterapist arasındaki iletişim büyük önem taşır. Cerrahi sonrası rehabilitasyon, cerrahinin yerine geçen bir uygulama değil; cerrahi tedaviyi destekleyen ve hastanın fonksiyonel iyileşme sürecine katkı sağlayan bir yaklaşımdır.

SKOLYOZ REHABİLİTASYONUNDA DİSİPLİN VE SÜREKLİLİK ÖNEMLİ

Skolyoz rehabilitasyonu kısa süreli bir uygulama olarak değerlendirilmemelidir. Hastanın egzersizleri doğru teknikle öğrenmesi ve uygun görülen programı düzenli şekilde uygulaması, rehabilitasyon sürecinin önemli parçalarındandır.

Fizyoterapist Büşra Hussain, çocuk ve ergen hastalarda aile desteğinin de tedaviye uyum açısından önemli olduğunu belirterek, fizyoterapi seanslarında öğretilen egzersizlerin günlük yaşamda uygun şekilde sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.

Tedavi süresi ve takip sıklığı ise her hastada aynı değildir. Eğriliğin derecesi, hastanın yaşı, büyüme durumu, eşlik eden sorunlar ve tedaviye yanıt gibi faktörlere göre değişebilir.

AİLELER ÇOCUKLARDAKİ ASİMETRİLERE DİKKAT ETMELİ

Skolyoz, özellikle çocukların hızlı büyüdüğü dönemlerde daha belirgin hale gelebilir. Bu nedenle ailelerin çocuklarının duruşunda ortaya çıkan değişiklikleri fark etmesi önemlidir.

Aşağıdaki bulgulardan biri veya birkaçı gözlemlendiğinde çocuğun değerlendirilmesi uygun olabilir:

• Omuzların aynı seviyede olmaması,

• Kürek kemiklerinden birinin diğerine göre daha belirgin görünmesi,

• Bel oyuntularında veya bel seviyesinde asimetri,

• Kalçaların aynı seviyede görünmemesi,

• Öne eğilme sırasında sırtın bir tarafında belirginleşme,

• Giysilerin vücutta asimetrik durması.

Bu bulgular tek başına skolyoz tanısı anlamına gelmez. Kesin değerlendirme, hekim muayenesi ve gerekli görüldüğünde görüntüleme yöntemleri ile yapılır.

Özellikle ergenlik döneminde hızlı büyüme gösteren çocukların düzenli sağlık kontrollerinin aksatılmaması önemlidir.

SKOLYOZ TEDAVİSİ EKİP ÇALIŞMASI GEREKTİREBİLİR

Skolyozun takibi ve tedavisi, hastanın durumuna göre farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışmasını gerektirebilir.

Bu süreçte;

• Omurga cerrahisi/ortopedi uzmanı,

• Fizyoterapist,

• Ortez ve protez uzmanı veya teknikeri,

• Hasta ve ailesi

arasında koordinasyon sağlanması tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır.

Özellikle çocuk ve ergenlerde büyümenin devam ettiği dönemlerde düzenli takip önem taşır. Amaç, her hastada aynı tedaviyi uygulamak değil; kişinin ihtiyaçlarına ve skolyozun özelliklerine uygun, bilimsel temelli ve kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturmaktır.

SKOLYOZDA NE ZAMAN UZMANA BAŞVURULMALI?

Çocuğunuzun omuzlarında, bel seviyesinde veya sırt bölgesinde belirgin bir asimetri fark ediyorsanız; öne eğildiğinde sırtının bir tarafında belirginleşme görülüyorsa veya duruşunda değişiklik olduğunu düşünüyorsanız değerlendirme için bir sağlık profesyoneline başvurabilirsiniz.

Erken değerlendirme, skolyozun takip ve tedavi seçeneklerinin zamanında planlanmasına yardımcı olabilir.