Skolyozu, Hareketi Kaybetmeden Tedavi Etmek Mümkün

SKOLYOZ NEDİR? ÇOCUKLARDA OMURGA EĞRİLİĞİNE DİKKAT

Skolyoz, omurganın normal diziliminin bozulması ve omurgada yana doğru eğriliğin oluşmasıyla karakterize bir omurga deformitesidir. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkan skolyoz, büyüme döneminde ilerleme gösterebildiği için erken fark edilmesi önem taşır.

Emsey Hospital Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Aydoğan, skolyozun özellikle büyümenin hızlandığı ergenlik döneminde daha belirgin hale gelebildiğine dikkat çekerek, ailelerin çocuklarının omurga ve vücut simetrisini düzenli olarak gözlemlemelerinin önemli olduğunu belirtiyor.

SKOLYOZ NEDİR?

Skolyoz, omurganın önden veya arkadan bakıldığında yana doğru eğrilmesi ve çoğu zaman omurların kendi ekseni etrafında da dönmesiyle ortaya çıkan üç boyutlu bir deformitedir.

Radyolojik değerlendirmede 10 derecenin üzerindeki eğrilikler skolyoz olarak kabul edilir. Ancak skolyozun yalnızca eğriliğin derecesinden ibaret olmadığı unutulmamalıdır. Eğriliğin şekli, bulunduğu bölge, hastanın yaşı, büyüme potansiyeli ve zaman içerisindeki değişimi tedavi planlamasında önem taşır.

SKOLYOZ KİMLERDE GÖRÜLÜR?

Skolyoz çocukluk çağının farklı dönemlerinde ortaya çıkabilir. Özellikle ergenlik döneminde büyümenin hızlanmasıyla birlikte mevcut bir eğrilik daha belirgin hale gelebilir.

Çocuklarda görülen skolyozun önemli bir bölümü idiyopatik skolyoz olarak adlandırılır. İdiyopatik skolyozda eğriliğin kesin nedeni belirlenemez.

Bunun dışında skolyoz;

• Doğuştan omurga gelişim bozukluklarına,

• Sinir ve kas hastalıklarına,

• Bazı genetik hastalıklara,

• Omurgayı etkileyen diğer yapısal sorunlara

bağlı olarak da gelişebilir.

SKOLYOZ ERGENLİK DÖNEMİNDE NEDEN DAHA BELİRGİN HALE GELİR?

Skolyozun ergenlik döneminde daha sık fark edilmesinin önemli nedenlerinden biri, bu dönemde boy uzamasının hızlanmasıdır.

Büyüme atağının yaşandığı dönemde mevcut omurga eğriliği daha hızlı ilerleyebilir. Özellikle büyüme potansiyeli devam eden çocuklarda eğriliğin takip edilmesi bu nedenle önemlidir.

Skolyozun ilerleme riski her çocukta aynı değildir. Eğriliğin derecesi, çocuğun yaşı, cinsiyeti, büyüme potansiyeli ve eğriliğin özellikleri birlikte değerlendirilir.

AİLELER ÇOCUKLARINDA SKOLYOZU NASIL FARK EDEBİLİR?

Skolyozun bazı belirtileri dışarıdan gözle fark edilebilir. Aileler çocuklarının omurga yapısını kontrol ederken özellikle vücudun sağ ve sol tarafı arasındaki simetriye dikkat edebilir.

Şu bulgular skolyoz açısından değerlendirme gerektirebilir:

• Omuzlardan birinin diğerinden daha yüksek görünmesi,

• Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması,

• Bel oyuntularının iki tarafta eşit olmaması,

• Kalçaların aynı seviyede görünmemesi,

• Kollar ile gövde arasındaki mesafenin iki tarafta farklı olması,

• Öne eğilme sırasında sırtın bir tarafının diğerinden daha yüksek görünmesi,

• Kıyafetlerin vücutta asimetrik durması.

Bu bulguların görülmesi kesin olarak skolyoz olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle birden fazla asimetri fark edildiğinde ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması uygun olur.

SKOLYOZDA ERKEN TANI NEDEN ÖNEMLİ?

Skolyozun erken fark edilmesi, özellikle büyümesi devam eden çocuklarda eğriliğin düzenli olarak takip edilmesine ve gerektiğinde uygun tedavinin zamanında başlanmasına olanak sağlayabilir.

Her skolyoz hastasının ameliyat edilmesi gerekmez. Hatta birçok çocukta yalnızca düzenli takip yeterli olabilir.

Tedavi kararı verilirken;

• Omurga eğriliğinin derecesi,

• Eğriliğin tipi ve yeri,

• Çocuğun yaşı,

• Büyüme potansiyeli,

• Eğriliğin zaman içerisindeki değişimi,

• Hastanın genel sağlık durumu

birlikte değerlendirilir.

SKOLYOZ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Skolyoz tedavisi kişiye özel olarak planlanır. Eğriliğin derecesine ve çocuğun büyüme durumuna göre izlem, egzersiz, korse tedavisi veya cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Takip

Hafif dereceli ve ilerleme riski düşük eğriliklerde belirli aralıklarla klinik ve gerektiğinde radyolojik takip yapılabilir.

Egzersiz

Skolyoza özgü fizyoterapi ve egzersiz programları, uygun hastalarda tedavinin bir parçası olarak kullanılabilir. Egzersiz programının skolyozun tipi ve kişinin ihtiyaçlarına göre uzmanlar tarafından planlanması önemlidir.

Korse tedavisi

Büyümesi devam eden ve ilerleme riski bulunan belirli eğriliklerde korse tedavisi gündeme gelebilir.

Korsenin temel amacı, büyüme sürecinde eğriliğin ilerlemesini kontrol etmeye yardımcı olmaktır. Korse kararı yalnızca eğriliğin derecesine bakılarak değil, çocuğun büyüme potansiyeli ve diğer klinik özellikleri değerlendirilerek verilir.

SKOLYOZDA NE ZAMAN CERRAHİ TEDAVİ DÜŞÜNÜLÜR?

Cerrahi tedavi genellikle daha ileri dereceli, ilerleyen veya belirli özellikler taşıyan eğriliklerde değerlendirilir.

Cerrahi karar yalnızca tek bir derece sınırına göre verilmez. Eğriliğin büyüme sürecindeki seyri, hastanın yaşı, kalan büyüme potansiyeli, eğriliğin tipi ve diğer klinik özellikler dikkate alınır.

Bu nedenle “Belirli bir dereceyi geçen her skolyoz ameliyat edilir” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.

SKOLYOZ AMELİYATINDA HANGİ YÖNTEMLER KULLANILIR?

Skolyoz cerrahisinde kullanılacak yöntem hastanın yaşına, eğriliğin özelliklerine ve büyüme potansiyeline göre belirlenir.

Füzyon cerrahisi

Omurga eğriliğinin düzeltilmesi ve düzeltilen omurganın stabil hale getirilmesi amacıyla vida ve çubuk sistemleri kullanılabilir. Gerekli durumlarda omurların birbirine kaynamasını sağlayan füzyon işlemi uygulanır.

Büyümeyi koruyan cerrahi yöntemler

Büyümesi devam eden ve belirli özelliklere sahip bazı çocuklarda, omurganın büyümesini mümkün olduğunca korumayı hedefleyen cerrahi yöntemler değerlendirilebilir.

Bunlardan biri vertebral body tethering (VBT) olarak bilinen, omurganın ön bölümüne yerleştirilen esnek bir bağ sistemi aracılığıyla büyüme potansiyelinden yararlanmayı amaçlayan yöntemdir.

Bu yöntem her skolyoz hastası için uygun değildir. Hasta seçimi; yaş, büyüme potansiyeli, eğriliğin özellikleri ve diğer klinik kriterlere göre yapılır.

SKOLYOZ TEDAVİSİ ÇOCUĞUN HAREKET KABİLİYETİNİ ETKİLER Mİ?

Skolyoz tedavisinin amacı yalnızca omurga eğriliğini düzeltmek değil, aynı zamanda çocuğun günlük yaşamını ve fonksiyonlarını mümkün olduğunca korumaktır.

Uygulanacak tedavi yöntemi çocuğun büyüme dönemine, eğriliğin özelliklerine ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Cerrahi gerektiren hastalarda da günlük yaşam ve fiziksel aktivite hedefleri tedavi planının önemli bir parçasıdır.

Tedavi sonrasında spora dönüş süreci ise uygulanan yönteme ve kişinin iyileşme durumuna göre değişebilir.

ÇOCUKLARDA SKOLYOZ TARAMASI NASIL YAPILIR?

Ailelerin çocuklarında omurga asimetrisi fark etmesi, skolyoz açısından değerlendirme için önemli bir neden olabilir.

Hekim muayenesinde çocuğun duruşu ve omurga yapısı değerlendirilir. Öne eğilme testi gibi fizik muayene yöntemlerinden yararlanılabilir. Gerekli görüldüğünde omurganın röntgen görüntüleri alınarak eğriliğin derecesi ölçülür.

Her çocuk için rutin olarak radyolojik tarama yapılması gerekli değildir. Görüntüleme kararı, muayene ve klinik değerlendirme sonucuna göre verilir.

SONUÇ

Skolyoz, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkabilen ve büyüme sürecinde ilerleyebilen bir omurga deformitesidir. Omuz, kürek kemiği, bel veya kalça seviyelerinde belirgin asimetri fark edilmesi ailelerin dikkat etmesi gereken bulgular arasında yer alır.

Erken fark edilen skolyozda çocuğun büyüme süreci yakından izlenebilir ve gerektiğinde egzersiz, korse veya cerrahi gibi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Her skolyozun ilerlemediği ve her skolyoz hastasının ameliyat gerektirmediği unutulmamalıdır. En uygun yaklaşım; çocuğun yaşı, büyüme potansiyeli, eğriliğin derecesi ve özellikleri değerlendirilerek ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından belirlenmelidir.