Turşu ve İşkembe Çorbası Kansere İyi Gelir mi?

BAĞIRSAK MİKROBİYOTASI NEDİR? SAĞLIĞIMIZ İÇİN NEDEN ÖNEMLİDİR?

Bağırsaklarımız yalnızca besinlerin sindirildiği ve emildiği organlar değildir. Bağırsaklarda trilyonlarca mikroorganizmanın oluşturduğu karmaşık bir ekosistem bulunur. Bağırsak mikrobiyotası olarak adlandırılan bu yapı; bakteriler, virüsler, mantarlar ve diğer mikroorganizmaları içerir.

Bağırsak mikrobiyotası ile bağışıklık sistemi arasında yakın ve çift yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Bağırsakların bağışıklık sisteminin önemli bir bölümünün bulunduğu bölgelerden biri olması nedeniyle, burada yaşayan mikroorganizmalar ile bağışıklık hücreleri arasında sürekli bir etkileşim gerçekleşir.

Bu nedenle bağırsak sağlığı; sindirim sisteminin yanı sıra bağışıklık, metabolizma ve genel vücut dengesi açısından da önem taşır.

BAĞIRSAK MİKROBİYOTASI VÜCUTTA NE İŞE YARAR?

Sağlıklı bir bağırsak mikrobiyotası, vücudun normal işleyişinde çeşitli görevler üstlenir.

Bağırsak mikroorganizmaları;

• Besinlerin sindirim ve kullanım süreçlerine katkıda bulunabilir,

• Bazı vitaminlerin ve biyolojik olarak aktif bileşiklerin oluşumuna katkı sağlayabilir,

• Kısa zincirli yağ asitleri gibi metabolitlerin üretilmesinde rol oynar,

• Bağırsak bariyerinin bütünlüğünün desteklenmesine katkıda bulunabilir,

• Bağışıklık sistemi ile etkileşim halinde çalışır,

• Bağırsakta bulunan mikroorganizmalar arasındaki dengenin korunmasına yardımcı olur.

Özellikle lifli besinlerin bağırsak bakterileri tarafından fermente edilmesi sonucunda oluşan kısa zincirli yağ asitleri, bağırsak hücrelerinin enerji metabolizması ve bağırsak bariyerinin işlevi açısından önemli olabilir.

BAĞIRSAK MİKROBİYOTASI NEDEN BOZULABİLİR?

Bağırsak mikrobiyotası sabit bir yapı değildir. Beslenme alışkanlıkları, yaş, fiziksel aktivite, geçirilen enfeksiyonlar, kullanılan ilaçlar ve yaşam tarzı gibi birçok faktörden etkilenebilir.

Özellikle uzun süreli ve gereksiz antibiyotik kullanımı, düşük lif içeren ve aşırı işlenmiş gıdaların ağırlıklı olduğu beslenme düzeni gibi faktörler mikrobiyota üzerinde değişikliklere yol açabilir.

Mikrobiyotadaki dengenin bozulması disbiyoz olarak adlandırılır. Disbiyoz ile obezite, tip 2 diyabet, inflamatuvar bağırsak hastalıkları ve bazı bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalıklar arasında ilişkiler araştırılmaktadır.

Ancak burada önemli olan nokta, mikrobiyota değişikliğinin bu hastalıkların tek başına nedeni olduğunun henüz gösterilmemiş olmasıdır. Hastalıklar çoğunlukla genetik, çevresel, metabolik ve yaşam tarzına bağlı birçok faktörün birlikte etkisiyle ortaya çıkar.

MİKROBİYOTA VE KANSER ARASINDA NASIL BİR İLİŞKİ VAR?

Son yıllarda mikrobiyota ile kanser arasındaki ilişki, bilim dünyasının önemli araştırma alanlarından biri haline gelmiştir.

Özellikle bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin bağırsak ortamı, bağışıklık yanıtı, inflamasyon ve bazı metabolik süreçler üzerinden kanser gelişimiyle ilişkili olabileceği düşünülmektedir.

Ağız mikrobiyotası ile başta sindirim sistemi olmak üzere bazı kanser türleri arasındaki ilişkiler de araştırılmaktadır. Bununla birlikte mevcut bulgular, belirli bir mikrobiyota değişikliğinin tek başına belirli bir kanserin nedeni olduğunu söylemek için yeterli değildir.

Bu nedenle “belirli bir probiyotik veya besin kanseri önler” şeklinde kesin ifadeler kullanmak doğru değildir. Mikrobiyota ve kanser arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılması için klinik araştırmalar devam etmektedir.

PREBİYOTİK NEDİR?

Prebiyotikler, bağırsaklardaki yararlı mikroorganizmalar tarafından seçici olarak kullanılan ve sağlık açısından faydalı etkiler sağlayabilen bileşenlerdir.

Özellikle bazı lif türleri ve dirençli nişasta prebiyotik özellik gösterebilir.

Soğan, sarımsak, pırasa, kuşkonmaz, baklagiller ve bazı tam tahıllar prebiyotik özellik taşıyabilen bileşenler içerir. Ancak her lifin prebiyotik olarak kabul edilmediği ve prebiyotik etkinin kullanılan bileşiğin yapısına bağlı olduğu unutulmamalıdır.

Prebiyotiklerin yeterli miktarda tüketilmesi, bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliğinin ve bazı yararlı mikroorganizmaların desteklenmesine katkı sağlayabilir.

PROBİYOTİK NEDİR?

Probiyotikler, yeterli miktarda tüketildiğinde sağlık açısından fayda sağlayabilen canlı mikroorganizmalardır.

Bazı Lactobacillus, Bifidobacterium ve diğer mikroorganizma türlerinin belirli suşları probiyotik olarak kullanılabilir. Ancak bir gıdanın fermente olması, otomatik olarak o ürünün probiyotik olduğu anlamına gelmez.

Yoğurt ve kefir gibi fermente süt ürünleri, kullanılan mikroorganizma ve ürünün özelliklerine bağlı olarak canlı mikroorganizmalar içerebilir. Bir ürünün probiyotik olarak değerlendirilmesi için kullanılan mikroorganizmanın türü, suşu ve yeterli miktarda bulunması gibi özelliklerin dikkate alınması gerekir.

Bu nedenle “her fermente gıda probiyotiktir” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

SİNBİYOTİK NEDİR?

Sinbiyotikler, probiyotik mikroorganizmalar ile prebiyotik bileşenlerin birlikte kullanıldığı ürün veya bileşimlerdir.

Amaç, probiyotik mikroorganizmaların ve prebiyotik bileşenlerin birlikte sağlayabileceği faydalardan yararlanmaktır.

Sinbiyotik ürünler özellikle bağırsak mikrobiyotasını desteklemek amacıyla araştırılmaktadır. Bununla birlikte kullanılacak ürünün içeriği ve hedeflenen sağlık etkisi önemlidir.

PREBİYOTİK, PROBİYOTİK VE SİNBİYOTİKLER KANSER TEDAVİSİNDE KULLANILABİLİR Mİ?

Mikrobiyota ile kanser arasındaki ilişkinin araştırılması, prebiyotik, probiyotik ve sinbiyotiklerin de kanser alanında araştırılmasına yol açmıştır.

Laboratuvar ve hayvan çalışmalarında bu ürünlerin bağışıklık yanıtı, bağırsak bariyeri ve inflamasyon gibi mekanizmalar üzerinde çeşitli etkileri olabileceği gösterilmiştir. Bazı klinik araştırmalarda ise özellikle kanser tedavileri sırasında ortaya çıkabilen belirli gastrointestinal şikâyetler ve tedaviye bağlı yan etkiler üzerindeki olası etkileri incelenmektedir.

Ancak mevcut bilimsel veriler, prebiyotik, probiyotik veya sinbiyotiklerin kanseri önlediğini, kanser hücrelerinin büyümesini durdurduğunu veya kanser tedavisinin etkinliğini kesin olarak artırdığını söylemek için yeterli değildir.

Özellikle kanser tedavisi gören kişilerin doktorlarına danışmadan probiyotik veya başka bir takviye kullanmaması önemlidir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde bazı canlı mikroorganizmaların kullanımı özel değerlendirme gerektirebilir.

BAĞIRSAK SAĞLIĞINI DESTEKLEMEK İÇİN NELER YAPILABİLİR?

Bağırsak mikrobiyotasını desteklemek için tek bir “mucize” besin yerine genel beslenme düzenine ve yaşam tarzına odaklanmak daha doğru bir yaklaşımdır.

Liften zengin beslenin

Sebze, meyve, baklagiller, tam tahıllar, kuruyemişler ve tohumlar gibi lif içeren besinlere beslenmede yeterli miktarda yer verilmesi bağırsak sağlığını destekleyebilir.

Çeşitli beslenin

Farklı bitkisel besinlerin tüketilmesi, bağırsak mikroorganizmalarının kullanabileceği farklı lif ve bileşenlerin alınmasına katkı sağlayabilir.

Gereksiz antibiyotik kullanmayın

Antibiyotikler gerekli durumlarda önemli ve hayat kurtarıcı ilaçlardır. Ancak gereksiz veya doktor önerisi dışında kullanımları bağırsak mikrobiyotasında değişikliklere neden olabilir.

Bu nedenle antibiyotikler yalnızca hekim önerisi doğrultusunda kullanılmalıdır.

Düzenli hareket edin

Düzenli fiziksel aktivite yalnızca metabolik sağlık açısından değil, bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliği üzerinde de olumlu etkilerle ilişkilendirilmektedir.

Yeterli ve kaliteli uykuya önem verin

Uyku düzeni ile bağırsak mikrobiyotası arasında çift yönlü bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Düzenli uyku, genel sağlık ve metabolik denge açısından önemlidir.

SONUÇ

Bağırsak mikrobiyotası, sindirim sisteminin çok ötesinde; bağışıklık sistemi, metabolizma ve bağırsak bariyeri gibi birçok süreçle ilişkili karmaşık bir ekosistemdir.

Prebiyotikler, probiyotikler ve sinbiyotikler mikrobiyotanın desteklenmesi açısından önemli araştırma alanları olmakla birlikte, bunların her hastalık için tedavi veya koruyucu olarak değerlendirilmesi doğru değildir.

Özellikle kanser gibi ciddi hastalıklarda bu ürünler doktor tarafından önerilen tedavilerin yerine kullanılmamalıdır. Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve gereksiz ilaç kullanımından kaçınmak ise bağırsak ve genel sağlık açısından daha kapsamlı bir yaklaşımın temelini oluşturur.

Bağırsak mikrobiyotası ile hastalıklar arasındaki ilişkiyi anlamaya yönelik bilimsel çalışmalar devam etmekte olup, gelecekte bu alandaki bilgilerimizin daha da gelişmesi beklenmektedir.