Uçuk Neden Çıkar?
ÇOCUKLARDA AĞIZ YARALARINA DİKKAT: UÇUK VE AFT NASIL AYIRT EDİLİR?
Çocuklarda ağız ve dudak çevresinde görülen yaralar; uçuk, aft, viral enfeksiyonlar veya farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Özellikle küçük çocuklarda ağız içindeki yaralar, yemek yemeyi ve sıvı tüketimini zorlaştırarak günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir.
Emsey Hospital Dermatoloji Uzmanı Dr. Serpil Özyılmaz, çocuklarda görülen ağız yaralarının nedenlerinin birbirinden farklı olabileceğini belirterek, özellikle uçuk ile aftın birbirinden ayırt edilmesinin önemli olduğunu ifade etti.
UÇUK VE AFT AYNI ŞEY DEĞİLDİR
Ağız içinde görülen her yara uçuk değildir. Aft, çoğunlukla ağızın iç yüzeylerinde; yanak ve dudak içleri, dil, diş etleri veya damakta ortaya çıkan, ortası beyazımsı veya sarımsı, çevresi kızarık ve ağrılı yüzeysel yaralar şeklinde görülebilir.
Aftın oluşumunda tek bir neden bulunmayabilir. Stres, hormonal değişiklikler, ailesel yatkınlık, ağız içinin tahriş olması ve bazı beslenme yetersizlikleri gibi çeşitli faktörler aft oluşumuyla ilişkilendirilebilir. Bazı sistemik hastalıklarda da tekrarlayan ağız yaraları görülebileceğinden, sık tekrarlayan veya uzun süren yaraların değerlendirilmesi önemlidir.
Aft bulaşıcı değildir.
Uçuk ise Herpes simplex virüsünün (HSV), özellikle HSV-1'in neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. Dudak çevresinde veya ağız çevresinde küçük, içi sıvı dolu kabarcıklarla başlayabilir. Kabarcıkların açılmasıyla ağrılı yaralar oluşabilir.
ÇOCUKLARDA HERPETİK GİNGİVOSTOMATİT BELİRTİLERİ NELERDİR?
Özellikle küçük çocuklarda ilk HSV enfeksiyonu, herpetik gingivostomatit adı verilen tabloya neden olabilir. Bu durum yalnızca dudak çevresinde değil, ağız içinde ve diş etlerinde de yaygın yaralara yol açabilir.
Belirtiler arasında;
-
Ateş,
-
Halsizlik ve huzursuzluk,
-
İştahsızlık,
-
Ağız içinde ağrılı yaralar,
-
Diş etlerinde kızarıklık ve şişlik,
-
Salya artışı,
-
Ağız kokusu,
-
Yemek ve özellikle sıvı tüketmekte zorlanma
görülebilir.
Ağız içindeki yaralar dil, yanak içleri, damak ve diş etlerine yayılabilir. Ağrı nedeniyle çocuk yemek yemek veya su içmek istemeyebilir. Bu nedenle küçük çocuklarda yeterli sıvı alımının sağlanması özellikle önemlidir.
UÇUK NASIL BULAŞIR?
HSV enfeksiyonu, enfekte kişinin tükürüğü ve lezyonlarıyla yakın temas yoluyla bulaşabilir. Öpüşmek, ortak kullanılan bardak, çatal-kaşık veya kişisel eşyalarla temas etmek ve özellikle aktif yaralara dokunmak bulaşma riskini artırabilir.
Bu nedenle çocuğun aktif uçuk veya herpetik gingivostomatit geçirdiği dönemde;
-
Yaralara dokunmaktan kaçınılması,
-
Ellerinin sık ve doğru şekilde yıkanması,
-
Kişisel eşyaların paylaşılmaması,
-
Yakın temasın sınırlandırılması,
-
Ağız çevresindeki yaralara temas sonrası ellerin mutlaka yıkanması
önemlidir.
AĞIZ YARALARINDA BESLENMEYE DİKKAT
Ağız içindeki yaralar özellikle çocuklarda yemek yemeyi ağrılı hale getirebilir. Bu dönemde çocuğun tolere edebildiği, yumuşak ve tahriş etmeyen gıdalar tercih edilebilir.
Aşırı tuzlu, acı, baharatlı, çok sıcak veya ağız içini tahriş edebilecek yiyeceklerden kaçınılması yararlı olabilir. En önemli noktalardan biri ise çocuğun yeterli sıvı almasıdır.
TEDAVİ NASIL YAPILIR?
Tedavi, ağız yarasının nedenine göre belirlenir. Aftlarda ağrıyı ve bölgesel rahatsızlığı azaltmaya yönelik, yaşa uygun ağız içi tedaviler kullanılabilir.
Herpetik gingivostomatitte ise çoğunlukla destekleyici tedavi uygulanır. Çocuğun yeterli sıvı alması, ağrının kontrol edilmesi ve beslenmesinin desteklenmesi önemlidir. Antiviral tedavinin gerekip gerekmediği ise çocuğun yaşı, belirtilerin şiddeti, hastalığın başlangıcından itibaren geçen süre ve genel sağlık durumu değerlendirilerek hekim tarafından belirlenir.
Çocuklarda ilaçların, özellikle ağrı kesici ve ateş düşürücülerin, yaşa ve kiloya uygun dozda ve hekim önerisi doğrultusunda kullanılması gerekir.
HANGİ DURUMLARDA DOKTORA BAŞVURULMALI?
Ağız yaraları çoğu zaman kendiliğinden iyileşebilse de bazı durumlarda tıbbi değerlendirme gerekir. Özellikle;
-
Çocuk sıvı tüketmekte zorlanıyorsa,
-
İdrar miktarında belirgin azalma varsa,
-
Yüksek ateş devam ediyorsa,
-
Yaygın veya çok ağrılı ağız yaraları varsa,
-
Çocuk belirgin şekilde halsiz veya bitkin görünüyorsa,
-
Yaralar sık tekrarlıyorsa,
-
Yaralar beklenen sürede iyileşmiyorsa,
-
Göz çevresinde veya gözde uçuk benzeri lezyonlar gelişiyorsa
çocuk doktoru veya dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Özellikle küçük çocuklarda ağız yaralarının neden olduğu ağrı nedeniyle sıvı alımının azalması ve buna bağlı susuz kalma önemli bir risk oluşturabilir.
SONUÇ
Çocuklarda görülen her ağız yarası uçuk değildir. Aft bulaşıcı değilken, uçuk ve herpetik gingivostomatit bulaşıcı viral enfeksiyonlardır. Yaraların görünümü, eşlik eden ateş ve diğer belirtiler tanı açısından önem taşır.
Doğru tanı konulabilmesi ve çocuğa uygun tedavinin belirlenebilmesi için özellikle tekrarlayan, yaygın, uzun süren veya beslenme ve sıvı alımını etkileyen ağız yaralarında hekim değerlendirmesi önemlidir.
