Horlama Neden Olur ve Horlama Nasıl Geçer? Horlama Nedir?

Horlama Tedavisi Nedir?

Gün içinde fark edilmeyen ancak gece uykusunu hem kişi hem de çevresindekiler için zorlaştırabilen horlama, toplumda oldukça yaygın görülen bir durumdur. Pek çok kişi horlamayı yalnızca rahatsız edici bir ses olarak düşünse de özellikle uzun süredir devam eden, yüksek sesli veya nefes durmalarıyla birlikte görülen horlama bazı sağlık sorunlarının habercisi olabilir. Bu nedenle horlama nedir, horlama neden olur ve horlama tedavisi nasıl yapılır gibi sorular yalnızca yaşam kalitesini artırmak için değil, olası sağlık risklerini erken dönemde fark edebilmek açısından da önem taşır.

Tıbbi olarak horlama; uyku sırasında üst solunum yolundan geçen havanın, boğazdaki yumuşak dokuları titreştirmesi sonucu oluşan sestir. Gün içinde nefes alıp verirken hava burun, geniz ve boğazdan rahatça geçer. Ancak uyku sırasında kasların gevşemesiyle birlikte hava yolu daralabilir. Daralan alandan geçen hava; yumuşak damak, küçük dil, bademcikler, dil kökü ve boğaz çevresindeki dokuların titreşmesine neden olur. Dışarıdan duyulan karakteristik horlama sesi de bu titreşimlerin sonucunda ortaya çıkar.

Horlamanın şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler yalnızca çok yorulduklarında ya da sırtüstü uyuduklarında hafif şekilde horlarken, bazı kişilerde neredeyse her gece devam eden, odanın dışından bile duyulabilecek kadar yüksek sesli horlama görülebilir. Bu nedenle her horlama aynı şekilde değerlendirilmez. Ara sıra görülen hafif horlama çoğu zaman geçici nedenlerle ilişkiliyken, sürekli hâle gelen horlama ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir.

Horlama Nasıl Oluşur?

Uyku sırasında vücudumuzdaki birçok kas gevşer. Bu gevşeme, nefes almamızı sağlayan üst solunum yolu kaslarında da meydana gelir. Eğer hava yolu normalden daha darsa veya gevşeyen dokular hava geçişini kısmen engelliyorsa, geçen hava dokuları titreştirir ve horlama sesi oluşur.

Bu süreçte horlamaya katkıda bulunabilecek yapılar şunlardır:

• Yumuşak damak
• Küçük dil (uvula)
• Dil kökü
• Bademcikler
• Geniz bölgesi
• Burun içindeki hava yolları (Septum ve konkalar)

Hava yolu ne kadar daralırsa titreşim o kadar artabilir ve horlama sesi daha belirgin hâle gelebilir. Bu nedenle burun tıkanıklığı, kilo artışı, bademcik büyümesi veya dil kökü kaynaklı problemler horlamanın ortaya çıkmasında önemli rol oynayabilir.

Her Horlama Bir Hastalık Belirtisi midir?

Hayır. Her horlama ciddi bir hastalığın göstergesi değildir.

Örneğin;

• Yoğun geçen bir günün ardından yaşanan aşırı yorgunluk,
• Geçici burun tıkanıklığı,
• Mevsimsel alerjiler,
• Soğuk algınlığı,
• Uyumadan önce alkol tüketimi,
• Bazı ilaçların kullanımı

gibi durumlar kısa süreli horlamaya neden olabilir. Bu tür horlamalar çoğu zaman altta yatan neden ortadan kalktığında azalabilir veya tamamen kaybolabilir.

Bununla birlikte haftada birkaç gece tekrar eden, uzun süredir devam eden ya da uyku sırasında nefes durmalarıyla birlikte görülen horlama yalnızca "gürültülü uyumak" olarak değerlendirilmemelidir. Çünkü bu tablo, obstrüktif uyku apnesi sendromu gibi tedavi gerektiren hastalıklarla ilişkili olabilir.

Uyku Apnesi zaman içinde,

• İnsülin direnci
• Şeker hastalığı
• Ritim bozukluğu
• Yüksek tansiyon
• Kalp krizi geçirme (uyku sırasında)
• Cinsel sorunların

oluşumuna mutlaka zemin hazırlar. Bir başka ifadeyle bu hastalık teşhisi olanların uyku apnesi olma olasılığı çok yüksektir.

Apne atakları en sık muayene nedenidir. Çünkü hastanın eşi için endişe kaynağıdır ve hastanın nefes almakta zorlamaya devam ettiği sırada horlamayı kesen solunum duraklamaları olur. Kişi bir süre (en az 10 sn) nefessiz kaldıktan sonra birden sıçrayarak uyanır. Sonra tekrar uykuya dalar ve horlar sonra tekrar apne ve uyuma son derece kalitesiz uyku.

Uyku sırasında özellikle derin uyku sırasında salgılaması gereken hormonlar bu durumda salgılanamaz. Tüm gün vücudumuzda biriken oksijen maddeler, antioksidan sistem tarafından temizlenemez. Bu durum yakında saydığımız hastalıkların oluşmasına zemin hazırlar.

Horlama Yaşam Kalitesini Nasıl Etkiler?

Horlama yalnızca gece çıkan bir ses değildir. Kalitesiz uykuya bağlı olarak ertesi gün kişinin fiziksel ve zihinsel performansını da etkileyebilir.

Sürekli horlayan kişilerde zamanla şu yakınmalar görülebilir:

• Sabah dinlenmemiş uyanma (özellikle apnenin eşlik ettiği)
• Gün içinde uyku hâli
• Konsantrasyon güçlüğü
• Dikkat dağınıklığı
• Hafıza problemleri
• İş veya okul performansında düşüş
• Sinirlilik ve yaşam kalitesinde azalma

Bunun yanında horlama yalnızca kişiyi değil, aynı odada uyuyan eşi veya aile bireylerini de etkileyebilir. Uzun süre devam eden horlama, çiftlerde uyku kalitesinin bozulmasına ve sosyal yaşamın olumsuz etkilenmesine kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.

Horlama Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?

Ara sıra görülen hafif horlama her zaman önemli bir sağlık sorunu anlamına gelmeyebilir. Ancak bazı belirtiler, horlamanın ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerektiğini düşündürebilir.

Aşağıdaki durumlarda bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulması önerilir:

• Horlamanın haftanın büyük bölümünde görülmesi,
• Horlama sesinin zamanla belirgin şekilde artması,
• Uyku sırasında nefesin durduğunun fark edilmesi,
• Gece sık uyanma,
• Sabah ağız kuruluğu veya baş ağrısıyla uyanma,
• Gün içinde aşırı uyku hâli,
• Dikkat ve konsantrasyon problemleri yaşanması,
• Yüksek tansiyon veya kalp-damar hastalığı öyküsünün bulunması.

Bu belirtilerin varlığında yapılacak ayrıntılı değerlendirme ile horlamanın nedeni araştırılabilir ve kişiye uygun horlama tedavisi planlanabilir.

Horlama Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Toplumda horlamayla ilgili birçok yanlış inanış bulunmaktadır. Bunlardan biri, "her horlayan kişinin uyku apnesi olduğu" düşüncesidir. Oysa her horlama uyku apnesi anlamına gelmez. Bunun tam tersi de doğrudur; uyku apnesi olan birçok kişide belirgin horlama görülebilir. Bu nedenle horlamanın nedenini yalnızca sesin şiddetine bakarak anlamak mümkün değildir.

Bir diğer yanlış inanış ise horlamanın yalnızca erkeklerde görüldüğüdür. Erkeklerde daha sık rastlansa da kadınlarda, özellikle menopoz sonrasında, çocuklarda ve genç erişkinlerde de farklı nedenlere bağlı olarak horlama gelişebilir.

Horlama Şikâyeti Olan Kişiler Ne Yapmalı?

Horlama şikâyeti yaşayan kişiler öncelikle sorunun geçici mi yoksa sürekli mi olduğunu gözlemlemelidir. Geçmeyen horlama, nefes durmaları, sabah yorgunluğu veya gün içinde uyku hâli gibi belirtiler varsa kendi kendine çözüm aramak yerine bir uzmana başvurulması önemlidir.

İlk değerlendirmede;

• Ayrıntılı kulak burun boğaz muayenesi,
• Burun ve boğaz yapılarının incelenmesi,
• Gerekli görülen durumlarda endoskopik değerlendirme,
• Uyku testi (polisomnografi)

gibi yöntemlerden yararlanılarak horlamanın nedeni belirlenebilir. Elde edilen bulgular doğrultusunda yaşam tarzı değişikliklerinden cerrahi tedavilere kadar uzanan kişiye özel bir tedavi planı oluşturulabilir.

Burun Tıkanıklığı Horlamaya Neden Olur mu?

Burun tıkanıklığı, horlamanın en sık görülen nedenlerinden biridir. Burundan rahat nefes alınamadığında kişi uyku sırasında istemsiz olarak ağızdan nefes almaya başlar. Ağızdan nefes almak ise boğazdaki dokuların daha fazla titreşmesine neden olabilir ve horlama şiddetini artırabilir.

Burun tıkanıklığına neden olabilecek durumlar arasında;

• Mevsimsel alerjiler,
• Kronik sinüzit,
• Burun eti büyümesi (konka hipertrofisi),
• Burun polipleri,
• Üst solunum yolu enfeksiyonları,
• Burun eğriliği (septum deviasyonu)

yer alabilir.

Özellikle uzun süredir devam eden burun tıkanıklığı olan kişilerde yalnızca horlama değil, uyku kalitesinde bozulma, ağız kuruluğu ve sabah yorgun uyanma gibi şikâyetler de görülebilir.

Ne Yapılmalı?

Burun tıkanıklığı sürekli devam ediyorsa bunun nedeni mutlaka araştırılmalıdır. Altta yatan sorunun tedavi edilmesi, bazı hastalarda horlamanın azalmasına katkı sağlayabilir.

Burun Eğriliği (Septum Deviasyonu) Horlamayı Nasıl Etkiler?

Burun boşluğunu ikiye ayıran septum adı verilen yapı, bazı kişilerde doğuştan veya travmaya bağlı olarak eğri olabilir. Halk arasında burun kemiği eğriliği olarak da bilinen bu durum, hava geçişini zorlaştırarak horlamaya neden olabilir.

Septum deviasyonu bulunan kişiler genellikle;

• Tek taraflı burun tıkanıklığı,
• Gece ağız açık uyuma,
• Sık sinüzit atakları,
• Üst solunum yolu enfeksiyonu
• Horlama,
• Kalitesiz uyku

gibi yakınmalar yaşayabilir.

Her burun eğriliği horlamaya neden olmaz. Ancak hava yolunu belirgin şekilde daraltan deviasyonlarda Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekebilir.

Geniz Eti ve Bademcik Büyümesi Horlamaya Yol Açar mı?

Özellikle çocuklarda görülen horlamanın en önemli nedenlerinden biri geniz eti ve bademcik büyümesidir. Ancak erişkinlerde de büyük bademcikler üst solunum yolunu daraltarak horlamaya neden olabilir.

Geniz eti büyümesi bulunan kişilerde;

• Ağız açık uyuma,
• Gece horlama,
• Huzursuz uyku,
• Sık enfeksiyon,
• Gün içinde yorgunluk

gibi belirtiler görülebilir.

Çocuklarda sürekli horlama normal kabul edilmez. Bu nedenle uzun süredir devam eden horlama şikâyeti bulunan çocukların Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Yumuşak Damak ve Küçük Dil Horlamayı Nasıl Oluşturur?

Boğazın arka bölgesinde bulunan yumuşak damak ve küçük dil (uvula), uyku sırasında gevşeyerek hava yolunu kısmen daraltabilir. Hava geçerken bu dokuların titreşmesi, horlamanın temel mekanizmalarından biridir.

Bazı kişilerde;

• Küçük dil normalden uzun olabilir.
• Yumuşak damak sarkık olabilir.
• Dokular yaşla birlikte elastikiyetini kaybedebilir.

Bu durum özellikle sırtüstü yatış pozisyonunda daha belirgin hâle gelebilir.

Dil Kökü Horlamaya Neden Olabilir mi?

Uyku sırasında gevşeyen dil kasları nedeniyle dil kökü geriye doğru kayabilir. Bu durum boğazdaki hava yolunu daraltarak hem horlamaya hem de bazı kişilerde uyku apnesine neden olabilir.

Özellikle;

• Fazla kilolu bireylerde,
• Boyun çevresi geniş olan kişilerde,
• Uyku sırasında sırtüstü yatanlarda

dil kökü kaynaklı hava yolu daralması daha sık görülebilir.

Fazla Kilo Horlamayı Neden Artırır?

Horlama ile fazla kilo arasında güçlü bir ilişki olduğu bilinmektedir. Boyun çevresinde ve üst solunum yolu çevresinde biriken yağ dokusu hava yolunu daraltabilir. Daralan hava yolundan geçen hava ise daha fazla titreşim oluşturabilir.

Fazla kilo yalnızca horlama riskini artırmakla kalmaz, aynı zamanda obstrüktif uyku apnesi gelişme olasılığını da yükseltebilir.

Araştırmalar, uygun hastalarda kilo kontrolünün sağlanmasının horlama şikâyetlerinde azalma sağlayabildiğini göstermektedir. Ancak her horlayan kişinin fazla kilolu olmadığı, normal kilodaki bireylerde de farklı nedenlerle horlama görülebileceği unutulmamalıdır.

Ne Yapılmalı?

• Dengeli beslenme alışkanlığı kazanılmalı.
• Düzenli fiziksel aktivite yapılmalı.
• Sağlıklı kilo aralığı korunmalıdır.

Kilo verme süreci kişiye özel planlanmalı ve gerektiğinde uzman desteği alınmalıdır.

Sigara ve Alkol Horlamayı Etkiler mi?

Sigara kullanımı, üst solunum yollarında tahrişe ve ödem oluşmasına neden olabilir. Boğaz dokularındaki bu değişiklikler hava yolunu daraltarak horlamanın şiddetlenmesine katkıda bulunabilir.

Alkol ise uyku öncesinde tüketildiğinde boğaz kaslarının normalden daha fazla gevşemesine yol açabilir. Bu gevşeme, hava yolunun daralmasına ve horlamanın daha belirgin hâle gelmesine neden olabilir.

Özellikle yatmadan hemen önce alkol tüketen kişilerde horlama şikâyetlerinin arttığı görülebilir.

Ne Yapılmalı?

• Sigara bırakılmalıdır.
• Yatmadan önce alkol tüketiminden kaçınılmalıdır.
• Düzenli uyku alışkanlığı oluşturulmalıdır.

Uyku Pozisyonu Horlamayı Etkiler mi?

Evet. Uyku pozisyonu bazı kişilerde horlamanın şiddetini doğrudan etkileyebilir.

Sırtüstü yatıldığında yer çekiminin etkisiyle dil kökü ve yumuşak damak geriye doğru hareket ederek hava yolunu daraltabilir. Bu nedenle bazı kişiler yalnızca sırtüstü uyurken horlar.

Yan yatış pozisyonu ise hava yolunun daha açık kalmasına yardımcı olabilir. Ancak bu öneri her birey için yeterli olmayabilir ve altta yatan nedenin değerlendirilmesi yine önemlidir.

Yaşlanma Horlama Riskini Artırır mı?

Yaş ilerledikçe kas dokusunda doğal olarak gevşeme meydana gelir. Boğaz kaslarının elastikiyetini kaybetmesi, üst solunum yolunun uyku sırasında daha kolay daralmasına neden olabilir. Bu nedenle ileri yaş gruplarında horlama daha sık görülebilir.

Ancak horlama yalnızca yaşlı bireylerde ortaya çıkan bir durum değildir. Genç erişkinlerde, kadınlarda ve çocuklarda da farklı nedenlere bağlı olarak gelişebilir.

Horlama Riskini Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?

Horlamanın kesin çözümü, öncelikle altta yatan nedenin belirlenmesine bağlıdır. Bununla birlikte yaşam tarzında yapılacak bazı değişiklikler, bazı kişilerde horlama şikâyetlerinin azalmasına katkı sağlayabilir.

Bunlar arasında:

• Sağlıklı vücut ağırlığının korunması,
• Düzenli egzersiz yapılması,
• Sigara kullanımının bırakılması,
• Alkol tüketiminin sınırlandırılması,
• Burun tıkanıklığına neden olan hastalıkların tedavi edilmesi,
• Düzenli uyku saatlerinin oluşturulması,
• Uyumadan önce ağır yemeklerden kaçınılması,
• Gerekli durumlarda uyku pozisyonunun değiştirilmesi

sayılabilir.

Ancak bu öneriler her hasta için yeterli olmayabilir. Horlama uzun süredir devam ediyor, giderek şiddetleniyor veya nefes durmalarıyla birlikte görülüyorsa mutlaka bir Kulak Burun Boğaz uzmanına başvurulmalıdır. Yapılacak değerlendirme sonrasında kişiye özel horlama tedavisi planlanabilir.