Panik Bozukluk Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Panik Bozukluk Nedir?

Panik bozukluk, beklenmedik şekilde ortaya çıkan ve tekrarlayan panik ataklarla karakterize bir ruh sağlığı sorunudur. Bu rahatsızlıkta kişi yalnızca panik atak sırasında yoğun korku yaşamaz; ataklar arasında da yeni bir atak geçirme korkusu nedeniyle sürekli kaygı hissedebilir. Bu durum zamanla kişinin sosyal yaşamını, iş performansını, aile ilişkilerini ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
Panik bozukluğu olan kişiler çoğu zaman yaşadıkları belirtileri ciddi bir fiziksel hastalığın işareti olarak değerlendirebilir. Özellikle ilk panik atak sırasında ortaya çıkan çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ve baş dönmesi gibi belirtiler nedeniyle kalp krizi geçirdiklerini veya ciddi bir sağlık sorunu yaşadıklarını düşünebilirler.
Bu nedenle birçok kişi ilk atak sırasında acil servislere başvurur. Yapılan tetkiklerde fiziksel bir hastalık bulunamadığında ise yaşadıkları durumun nedenini anlamakta zorlanabilirler. Oysa panik bozukluk, kişinin yaşadığı belirtilerin hayal ürünü olduğu anlamına gelmez. Belirtiler son derece gerçek hissedilir ve kişinin yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.
Toplumda sık görülen ruh sağlığı sorunlarından biri olan panik bozukluk, erken tanı ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır.

Panik Atak Nedir?

Panik atak, aniden başlayan ve kısa sürede şiddetlenen yoğun korku veya sıkıntı nöbetidir. Çoğu zaman belirgin bir tehlike olmaksızın ortaya çıkabilir. Panik atak sırasında kişi: • Kalp krizi geçirdiğini, • Nefessiz kalacağını, • Bayılacağını, • Kontrolünü kaybedeceğini, • Çıldıracağını, • Hayatını kaybedeceğini düşünebilir. Panik ataklar genellikle birkaç dakika içerisinde en yüksek seviyeye ulaşır. Belirtiler oldukça yoğun hissedildiği için kişi yaşadığı durumun ölümcül olduğuna inanabilir. Ancak panik atak ile panik bozukluk aynı şey değildir. Bir kişinin hayatında bir veya birkaç kez panik atak yaşaması mümkündür. Panik bozukluk tanısı için atakların tekrarlaması ve kişinin yeni atak yaşama korkusu nedeniyle günlük yaşamının etkilenmesi gerekir.

Panik Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Panik bozukluğun en önemli belirtisi tekrarlayan panik ataklardır. Panik atak sırasında görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Çarpıntı
• Kalp atışlarını güçlü hissetme
• Göğüs ağrısı
• Göğüste sıkışma hissi
• Nefes darlığı
• Boğuluyormuş gibi hissetme
• Terleme
• Titreme
• Baş dönmesi
• Bayılacak gibi hissetme
• Bulantı 
• Karın ağrısı 
• Ellerde ve ayaklarda uyuşma
• Karıncalanma hissi
• Üşüme veya ateş basması
• Gerçeklikten kopmuş gibi hissetme
• Kendini veya çevresini farklı algılama
• Kontrolünü kaybetme korkusu • Ölüm korkusu

Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişilerde çarpıntı ön plandayken, bazı kişilerde nefes darlığı veya baş dönmesi daha belirgin olabilir. Panik Bozukluk Nasıl Başlar? Panik bozukluk çoğu zaman beklenmedik bir panik atakla başlar. Kişi evde otururken, çalışırken, alışveriş yaparken veya araç kullanırken aniden yoğun korku hissedebilir. İlk atak sırasında yaşanan belirtiler nedeniyle kişi kalp krizi geçirdiğini veya ciddi bir sağlık sorunu yaşadığını düşünebilir. İlk ataktan sonra zihinde genellikle şu düşünceler oluşur:

• Ya tekrar olursa?
• Ya yalnızken olursa? 
• Ya yardım alamazsam? 
• Ya bu kez gerçekten kötü bir şey olursa?

Bu düşünceler zamanla yeni atak korkusunu artırabilir ve panik bozukluğun gelişmesine zemin hazırlayabilir. Beklenti Anksiyetesi Nedir? Beklenti anksiyetesi, kişinin yeni bir panik atak yaşayacağı düşüncesiyle sürekli kaygı hissetmesidir. Panik bozukluğu olan kişiler vücutlarını sürekli kontrol etmeye başlayabilir. Kalplerinin biraz hızlı atması, nefes alışverişlerinde küçük bir değişiklik olması veya hafif baş dönmesi yaşamaları bile yeni bir atağın başlayacağı düşüncesine neden olabilir. Bu durum kişinin sürekli tetikte yaşamasına ve yaşam kalitesinin düşmesine yol açabilir.

Agorafobi Nedir?

Panik bozukluğu olan bazı kişilerde zamanla agorafobi gelişebilir. Agorafobi; kişinin yardım alamayacağını düşündüğü veya bulunduğu ortamdan çıkmasının zor olacağını hissettiği yerlerden kaçınması durumudur.

Agorafobisi olan kişiler:

• Toplu taşıma araçlarını kullanmak istemeyebilir,
• Kalabalık ortamlardan kaçınabilir,
• Asansöre binmekte zorlanabilir,
• Köprülerden geçmekten çekinebilir,
• Alışveriş merkezlerine gitmek istemeyebilir,
• Sinema ve tiyatro gibi kapalı alanlarda bulunmakta güçlük yaşayabilir.

Tedavi edilmediğinde kişinin yaşam alanı giderek daralabilir. Panik Atak ile Kalp Krizi Arasındaki Farklar Panik atak belirtileri kalp krizi belirtilerine benzeyebilir. Bu nedenle birçok kişi ilk panik atağını kalp krizi olarak değerlendirebilir.

Panik Atakta

• Belirtiler aniden başlayabilir. 
• Ölüm korkusu yoğun olabilir. 
• Çarpıntı sık görülür.
• Belirtiler çoğunlukla 20-30 dakika içerisinde azalır.
• Yapılan incelemelerde ciddi bir kalp sorunu saptanmayabilir.

Kalp Krizinde

•  Göğüs ağrısı daha belirgin olabilir. 
• Ağrı kola, sırta veya çeneye yayılabilir. 
• Kalp damarlarında tıkanıklık söz konusu olabilir. 
• Acil tıbbi müdahale gerekebilir.

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı yaşayan kişilerin kendi kendilerine tanı koymak yerine sağlık kuruluşuna başvurmaları önemlidir.

Panik Atak Kaç Dakika Sürer?

Panik atak genellikle birkaç dakika içinde en yüksek seviyeye ulaşır.

Çoğu atak:

• 10 dakika içerisinde zirveye ulaşır,
• 20-30 dakika içerisinde azalmaya başlar.

Bazı kişiler belirtilerin saatler boyunca sürdüğünü düşünebilir. Ancak çoğu zaman yoğun panik hissi kısa süreli olur ve ardından yorgunluk, huzursuzluk veya endişe hissi devam edebilir.

Panik Atak Sırasında Ne Yapılmalı?

Panik atak sırasında yaşanan belirtiler korkutucu olabilir. Ancak bu belirtilerin geçici olduğunu bilmek önemlidir.

Panik atak sırasında:

• Güvenli bir yere oturulabilir.
• Nefes alışverişi yavaşlatılmaya çalışılabilir.
• Dikkat çevredeki nesnelere yönlendirilebilir.
• Yaşanan durumun geçici olduğu hatırlanabilir.
• Yakınlardan destek alınabilir.

İlk kez ortaya çıkan belirtilerde veya ciddi bir sağlık sorunu şüphesinde mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Panik Bozukluk Neden Olur?

Panik bozukluğun tek bir nedeni yoktur. Genetik, biyolojik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülmektedir.

Genetik Faktörler

Ailesinde panik bozukluk veya anksiyete bozukluğu bulunan kişilerde risk daha yüksek olabilir.

Beyin Kimyasındaki Değişiklikler

Beyindeki bazı nörotransmitterlerin işleyişindeki farklılıkların panik bozukluk gelişiminde etkili olabileceği düşünülmektedir.

Stresli Yaşam Olayları

Yoğun stres, travmalar, iş kaybı, boşanma veya sevilen bir kişinin kaybı gibi yaşam olayları bazı kişilerde panik bozukluğu tetikleyebilir.

Kişilik Özellikleri

Kaygıya yatkın bireylerde panik bozukluk görülme riski daha yüksek olabilir.

Panik Bozukluk Kimlerde Daha Sık Görülür?

Panik bozukluk her yaşta ortaya çıkabilse de bazı kişilerde daha sık görülür.

Risk faktörleri:

• Kadın cinsiyet
• Aile öyküsü
• Yoğun stres altında olmak
• Travmatik yaşam olayları
• Diğer anksiyete bozukluklarının bulunması

Panik bozukluk genellikle genç erişkinlik döneminde başlar.

Panik Bozukluk Tehlikeli Midir?

Panik bozukluk yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. Ancak kişinin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Tedavi edilmediğinde:

• Sosyal ilişkiler zarar görebilir.
• İş performansı düşebilir.
• Evden çıkmak zorlaşabilir.
• Kaygı düzeyi artabilir.
• Depresyon gibi başka ruh sağlığı sorunları eşlik edebilir.

Bu nedenle belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda profesyonel destek alınması önemlidir.

Panik Bozukluk Tamamen Geçer Mi?

Panik bozukluk uygun tedavi ile kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır.

Birçok kişi:

• Tedaviye düzenli devam ettiğinde,
• Psikoterapi desteği aldığında,
• Sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürdüğünde

belirgin iyileşme gösterebilir.

Tedavi süreci kişiye göre değişebilir. Bu nedenle değerlendirme ve takip uzman hekim tarafından yapılmalıdır.

Panik Bozukluk Tedavisi Nasıl Yapılır?

Panik bozukluk tedavisinde farklı yöntemlerden yararlanılabilir.

İlaç Tedavisi

Bazı durumlarda psikiyatri uzmanı tarafından ilaç tedavisi planlanabilir. Tedavi kişiye özel olarak düzenlenir.

Bilişsel Davranışçı Terapi

Panik bozukluk tedavisinde sık kullanılan psikoterapi yöntemlerinden biridir. Kişinin panik atağı tetikleyen düşünce kalıplarını fark etmesi ve bunlarla baş etmeyi öğrenmesi hedeflenir.

Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

• Düzenli uyku
• Düzenli fiziksel aktivite
• Stres yönetimi
• Sağlıklı beslenme

tedavi sürecine katkı sağlayabilir.

Çocuklarda ve Ergenlerde Panik Bozukluk

Panik bozukluk yalnızca yetişkinlerde görülmez. Çocuklarda ve ergenlerde de ortaya çıkabilir.

Belirtiler:

• Okula gitmek istememe
• Yoğun kaygı
• Sosyal ortamlardan kaçınma
• Çarpıntı
• Karın ağrısı
• Baş dönmesi

şeklinde görülebilir.

Erken değerlendirme ve uygun destek, çocuğun akademik ve sosyal yaşamının korunmasına yardımcı olabilir.

Panik Bozukluk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Panik bozukluk belirtileri yaşayan kişilerin Psikiyatri uzmanına başvurması önerilir. Gerekli görülen durumlarda farklı branşların değerlendirmeleri de istenebilir. Tanı ve tedavi sürecinin uzman kontrolünde yürütülmesi önemlidir.

Sonuç

Panik bozukluk, tekrarlayan panik ataklarla seyreden ve kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilen bir ruh sağlığı sorunudur. Çarpıntı, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve yoğun korku hissi gibi belirtiler nedeniyle birçok kişi yaşadığı durumu ciddi bir fiziksel hastalıkla karıştırabilir. Ancak panik bozukluk uygun tanı, düzenli takip ve kişiye özel tedavi yaklaşımları ile kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır. Belirtilerin günlük yaşamı etkilemeye başlaması durumunda uzman değerlendirmesi alınması önemlidir. Bu içerik bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi süreçleri kişiye özeldir. Sağlığınızla ilgili şikâyetleriniz için uzman hekime başvurmanız önerilir.